‘Vlaamse subsidietijdperk zonnepanelen voorbij, overheid moet marktbarrières wegnemen’

Hoe staan de energietransitie en zonne-energiemarkt ervoor in Vlaanderen?
‘2023 was een topjaar. De markt werd gedreven door de hoge energieprijzen en de premie op zonnepanelen en thuisbatterijen. Dat leidde tot vervroegd investeren, voordat die werden afgeschaft. Daarnaast werden in het vierde kwartaal van 2022 ook pv-installaties geplaatst maar waarvoor de omvormer in 2023 geleverd werd of waarbij de keuring niet meer voor het jaareinde kon gebeuren. Het eerste kwartaal van dit jaar is minder in vergelijking met dat van vorig jaar, wat dus in de lijn der verwachting ligt. Wat 2024 verder brengt, is echter nog onduidelijk. We hebben eerder gezien hoe volatiel de markt kan zijn, mede als gevolg van wisselend overheidsbeleid.’

PV-Vlaanderen kwam met de visietekst ‘Zonnestroom in Vlaanderen 2030’ begin vorig jaar al met een opdracht voor een nieuwe regering, onder andere ten aanzien van het residentiële marktsegment.
‘We zien hier barrières. De belangrijkste betreft de grens van 10 kilovoltampère voor 3-fase-aansluitingen. Een groter zonne-energiesysteem op je dak betekent dat je een btw-aanvraag moet doen en dat er administratie bij komt. Dat betekent een fiscale rem, terwijl mensen grotere installaties willen en zonnepanelen bijleggen naarmate ze meer elektrificeren, bijvoorbeeld middels de aanschaf van een elektrische auto. Met zo’n voertuig, een warmtepomp en batterij is een hybride systeem met pv, opslag & laadpaal van 25 tot 30 kilvoltampère al snel wenselijk.’

De regels moeten wat dit betreft worden aangepast?
‘Dat is waar wij om vragen. Daarnaast zien we een groeiende volatiliteit van elektriciteitsprijzen als gevolg van de energietransitie. Wanneer veel zonnestroom wordt geproduceerd, is die weinig waard en vallen omvormers steeds vaker uit vanwege spanningsproblemen op het net. Bij schaarste zijn de prijzen hoog. De toenemende opwek en elektrificatie moet hand in hand gaan met het creëren van een flexibiliteit en passende marktomstandigheden. In dat kader pleit PV Vlaanderen onder andere voor het verlagen van de nettarieven, het mogelijk maken van deelnemen aan flexibiliteitsdiensten door laagspanningsklanten en het aanpakken van de dubbele nettarieven.’

Zijn zonnepanelen toegankelijk voor alle particulieren?
‘Wij willen allereerst aandacht voor bewoners van appartementen. Daar is nog een grote slag te maken. Besluiten aangaande warmpompen, warmtenetten, opslag en zonnepanelen zijn lang niet altijd evident voor deze doelgroep. De afweging is die tussen aansluiting per unit of 1 grote gedeelde installatie. PV Vlaanderen heeft een uitgesproken voorkeur voor het laatste. Tegelijkertijd pleiten we voor vrijstelling van die huishoudens van nettarieven en zelfverbruik bepalen op basis van kwartieren, en niet realtime dus. Dit effent het pad voor een vrijstelling van nettarieven voor energiedelen in appartementen, waardoor zonnepanelen op appartementen leggen veel gemakkelijker wordt.’

En de zakelijke markt?
‘Wij kunnen ons vinden in de Vlaamse verplichting van zonnepanelen op daken van grootverbruikers, en de Europese verplichting van zonnepanelen op grote daken. Daarnaast zien we graag een verplichting van solar carports boven nieuwe parkeerplaatsen. Daarnaast vragen we onder andere om versnelling van de vergunningverlening en netaansluitingen. Maar we onderstrepen vooral het belang van investerings- en financieringszekerheid.’

Die staan onder druk?
‘Ook exploitanten van grote zonnepaneelinstallaties ontkomen niet aan de volatiliteit van de stroomprijzen. Dat heeft een kannibaliserend effect op de businesscases. Investeerders en banken zien dat ook. De overheid doet er dan ook goed aan met nieuwe steunmechanismes te komen voor deze categorie. Denk daarbij aan het mogelijk maken van contracts for difference, waarbij financieel wordt bijgesprongen in de slechte jaren en geld terugvloeit in de goede jaren. Denk ook aan het vergemakkelijken van het afsluiten van corporate power purchase agreements (ppa’s), bijvoorbeeld door overhead weg te nemen middels standaardisatie van overeenkomsten. Een combinatie van beide, eerst een ppa voor een aantal jaren en daarna een Contract for Difference is natuurlijk ook mogelijk om investeringsrisico’s naar beneden te brengen.’

Nu verloopt de uitrol van zonnepanelen vooral via de Vlaamse daken.
‘Wij zien dus ook de enorme potentie van zonneparkings, en tevens het combineren van zonnepanelen met windturbines op 1 aansluiting. Daarnaast moet de overheid ook pv-installaties op restgronden en het toepassen van agri-pv vergemakkelijken. Natuurlijk willen we niet overal zonnepanelen in ons landschap. Maar op sommige plekken kan het wel. Geef aan wat gepaste locaties zijn, maak het mogelijk. Ook dat is wat we van een nieuwe regering vragen.’