Belgische Energiebedrijven: ‘Gunstig investeringskader cruciaal voor energietransitie’

Van den Bosch is directeur-generaal bij de Federatie van de Belgische Elektriciteits- en Gasbedrijven (FEBEG). Hij ziet België grote stappen maken op weg naar een groen energiesysteem. Hij noemt daarbij onder andere de 1,4 miljoen huishoudens die al zonnepanelen op het dak hebben, de grootschalige uitrol van elektrische (bedrijfs)auto’s die nu loskomt en de aanstaande verplichting van zonnepanelen op grote daken. Hij onderstreept dat deze transitie een opportuniteit is voor zijn achterban. Maar die komt ook met grote uitdagingen.

Niet hard genoeg
‘Als je het over de energietransitie hebt, dan heb je het over een afname van de totale consumptie op de lange duur’, aldus Van den Bosch. ‘We gaan minder olie en olie-derivaten verbruiken. Daarnaast wordt een shift ingezet van aardgas naar biogas en waterstof in de toekomst. De elektrificatie en productie van groene stroom uit zon en wind raakt bovendien in een versnelling. Zo werken we aan minder CO2-uitstoot. Wij omarmen dat, ook als economische kans. Sterker: het gaat ons niet hard genoeg.’

In het pluche
Er moet op vele fronten worden doorgepakt wanneer België zijn doelen aangaande het terugdringen van fossiel voor 2030 wil halen, benadrukt Van den Bosch. Dat vergt volgens hem duidelijke keuzes binnen een systeembenadering; omvattend en samenhangend beleid dat een goede voedingsbodem biedt voor de noodzakelijke, zware investeringen door de energiesector. FEBEG vraagt dat dan ook van de nieuwe regeringen, zowel federaal als gewestelijk, die na de aankomende verkiezingen in het pluche terechtkomen – allereerst door duurzaamheid te omarmen als groeiplatform.

2030 is morgen
Van den Bosch: ‘Neem het verdienmodel van windenergieprojecten. Dat staat zwaar onder druk. Er moeten nieuwe steunmechanismen komen, zoals contracts for difference, om deze te kunnen blijven realiseren. Daarnaast zal ook hier flink moeten worden geïnvesteerd in verzwaring en uitbreiding van de elektriciteitsnetten, en flexibilisering natuurlijk, om stroomzekerheid te kunnen blijven garanderen en overinvesteringen in netten te vermijden. Een cruciaal punt van aandacht is de vergunningverlening, bijvoorbeeld voor windturbines en uitbreiding van het hoogspanningsnet. Die loopt ontzettend traag, met name vanwege beroepsprocedures die jaren kunnen duren. 2030 is echter morgen. Daar moet dus verandering in komen.’

Bevoorrading verzekeren
Nog een boodschap die FEBEG afgeeft aan de aanstaande politieke macht in België: stel de consument centraal. Daarbij wijst de belangenbehartiger primair op de dreiging van elektriciteitstekorten op middellange termijn. België kent een capaciteitsremuneratiemechanisme; een CRM-veiling waarbij allerhande aanbieders – technologieneutraal – flexibiliteit in aanbod en vraag beschikbaar mogen stellen om de bevoorradingszekerheid te borgen. Die loopt goed volgens FEBEG, maar goed staat niet gelijk aan perfect. ‘Ook bestaande stuurbare centrales blijven cruciaal om bij te schakelen wanneer het aanbod van zon en wind lang tegenvalt’, aldus Van den Bosch. ‘Niemand is er dus mee geholpen als die ter ziele gaan. De overheid werkt intussen aan een oplossing voor dit probleem.’

Snel en gratis
‘Daarnaast zijn consumenten maar ook energiebedrijven gebaat bij een evenwichtige energiemarkt’, benadrukt Van den Bosch. ‘Nu dragen die laatste het grootste risico van de toenemende prijsvolatiliteit, bijvoorbeeld omdat consumenten, zelfs bij vaste prijscontracten, snel en gratis van leverancier kunnen wisselen of wellicht straks in groten getale energie gaan delen. Die kosten komen momenteel onder de streep voor rekening van de leveranciers. Ook op dit vlak is gedegen, doordachte en evenwichtige regulering nodig.’

Onmisbare schakel
Als derde kernthema adresseert FEBEG het verbeteren van de marktwerking. Daarbij wordt onder andere het belang van een versnelling van de uitrol van de digitale meter genoemd – met name bij achterblijvers Wallonië en Brussel. Die meter is immers een onmisbare schakel in het mogelijke maken van data-uitwisseling ten behoeve van de implementatie van nieuwe slimme diensten zoals het aanbieden van flex en energiedelen, maar bijvoorbeeld ook correcte kostentoewijzing voor netbelasting.

Systemisch plan
‘We hebben het kortom over een enorme opgave die voor ons ligt’, aldus Van den Bosch. De investeringen in het Belgische elektriciteitssysteem naar 2050 toe zullen naar verwachting zo’n 110 miljard euro bedragen. Het merendeel daarvan zal echter de komende 10 jaar moeten plaatsvinden. Dit is dan ook het moment om in nieuwe projecten te investeren, anders zijn we te laat. Dat vergt een systemisch plan waarin bevoorradingszekerheid, vergroening en betaalbaarheid hand in hand gaan, voldoende middelen en flankerend beleid, onder andere ter ondersteuning van minder begoede bevolkingsgroepen, dat versnelling mogelijk maakt.’