European Solar Manufacturing Council over tweede kans productie zonnepanelen in Europa: ‘Nu of nooit’

Of dat gaat lukken? Secretaris-generaal Johan Lindahl reageert met gematigd positivisme. ‘Er is momenteel sprake van een unieke window of opportunity, maar er moeten heel veel puzzelstukken op hun plaats vallen.’

Om maar meteen te beginnen met de olifant in de kamer: ESMC is niet de enige die de belangen van de Europese pv-industrie vertegenwoordigt. Dat geldt ook voor SolarPower Europe (SPE) die zich al jarenlang als overkoepelende brancheorganisatie manifesteert, onder andere in de lobby bij de Europese Unie (EU). Waarom besloten 8 bedrijven, waaronder Total Energy, NorSun en Photowatt, dan toch tot de oprichting van ESMC?

Chinese bedrijven
‘Laten we allereerst vaststellen dat SPE geweldig werk doet’, aldus Lindahl. ‘De organisatie heeft een belangrijke hand in aandacht vestigen op het belang van zonne-energie en de sector. Dat heeft onder andere bijgedragen aan een groot geïnstalleerd vermogen aan zonnepanelen in Europa. Maar bedrijven in de upstream van de waardeketen vormen slechts een klein deel van de leden van SPE. Bovendien is het een open organisatie, waarin bijvoorbeeld ook Chinese bedrijven meepraten. Er sprak dus feitelijk niemand voor de belangen van onze Europese fabrikanten. Met ESMC is dat sinds 2019 wel het geval.’

Contracten en schaarste
ESMC staat voor het stimuleren van een Europese pv-maakindustrie en het creëren van een politiek klimaat en bevorderen van onderzoek dat dat ondersteunt. De organisatie streeft daarbij naar een sterke ontwikkeling van, en grootschalig investeren in de hele waardeketen; van materialen, wafers, zonnepanelen, cellen, omvormers en andere elektrische componenten tot en met systeemintegratie en productiemachines. Inmiddels telt ESMC 32 leden.

Lindahl: ‘Wij willen de grenzen niet dichtgooien. Integendeel, onze achterban bedient een globale markt. Maar onze afhankelijkheid van het Verre Oosten is te groot. De impact die dat kan hebben, werd de afgelopen coronatijd pijnlijk duidelijk. De prijzen van zonnepanelen stegen voor het eerst in jaren, onder meer vanwege het interne Chinese energiebeleid en transportprijzen die in korte tijd 5 keer over de kop gingen. Dat zou niet zo’n groot probleem zijn wanneer de productie van zonnepanelen beter verdeeld was over de wereld. Dat is echter niet het geval, en dat had onder andere grote consequenties voor Europese ontwikkelaars van zonne-energieprojecten. Zij waren door contracten en schaarste gebonden aan de afname van hun Chinese toeleveranciers, en die voelden zich in heel wat gevallen niet gebonden aan vasteprijsafspraken. Het was niet zelden “graag of niet”.’

Kromme situatie
Hoezeer Europa op het buitenland leunt voor de toelevering van zonne-energieproducten en de onbalans die daaruit volgt, wordt onderstreept door de cijfers van ESMC. Zo werd er in 2020 voor bijna 10,5 miljard Amerikaanse dollar aan zonnecellen en zonnepanelen geïmporteerd. Daar stond een export van zo’n 1,7 miljard Amerikaanse dollar tegenover. Ongeveer driekwart van de pv-producten die in Europa worden gebruikt, kwamen uit China, en nog eens 16 procent uit andere delen van Azië. Datzelfde jaar produceerde Europa globaal gezien slechts 11 procent van het pv-silicium, 1 procent van de wafers, 0,4 procent van de zonnecellen, 3 procent van de zonnepanelen en een kwart van de omvormers. Kijkt men echter naar het jaarlijkse volume aan zonnepanelen dat jaarlijks wordt uitgerold – 23 gigawattpiek – dan is Europa goed voor 15 procent.

Geen slecht nieuws
‘Er is al met al een zeer kromme situatie ontstaan’, stelt Lindahl. ‘Europa zegt fossiele energie gedag. Tegelijkertijd worden we steeds afhankelijker van het buitenland, bijvoorbeeld van Rusland voor gas en van China voor pv. Dat is bijzonder onwenselijk, temeer vanwege de groeiende internationale spanningen, mensenrechtenkwesties en ecologische impact. Verandering is noodzaak, en wij zijn niet de enigen die dat vinden. Het globale toneel is aan het schuiven. Zo wil India een wereldspeler op het gebied van pv-manufacturing worden en wordt daar ook volop in geïnvesteerd. En ook het Amerika van president Joe Biden komt in beweging. De senaat nam de Solar Energy Manufacturing for America Act aan. Die moet zorgen voor het opstaan van de pv-supply-chain in de Verenigde Staten. Hij voorziet onder andere in een belastingvoordeel van respectievelijk 4 en 7 dollarcent per wattpiek voor zonnecel- en zonnepaneelproducenten.’

Lees hier het volledige artikel in de maart 2022-editie van Solar Magazine.