Liesbeth van Tongeren is wethouder Duurzaamheid, Milieu, Energietransitie bij de gemeente Den Haag. Daarmee was die portefeuille de afgelopen 4 jaar voor het eerst in handen van GroenLinks. Die kans heeft Van Tongeren, die na deze ambtsperiode en de gemeenteraadsverkiezingen op woensdag 16 maart afscheid neemt, volop proberen te pakken. Ze behoort tot de meest actieve en ambitieuze wethouders van Nederland wat betreft de transitie naar een hernieuwbare gebouwde omgeving. Dat neemt niet weg dat Den Haag in de Regionale Klimaatmonitor naar voren komt als de gemeente met de minste zonnepanelen per inwoner. Waarom is dat het geval en wat kan er beter?
Aanbod verhogen
‘Als je kijkt naar de toename van zonne-energie in de gemeente is het een ander verhaal’, aldus Van Tongeren. ‘We plussen sinds GroenLinks onderdeel is van de gemeentelijke coalitie jaarlijks 30 procent. Maar als je van ver komt, dan is de inhaalslag niet zomaar gemaakt. Toen ik begon was er in Den Haag 30 megawattpiek aan zonnepanelen geïnstalleerd, nu is dat zo’n beetje het dubbele. Dat hebben we bereikt door op volle kracht in te zetten op het verhogen van het aanbod in 5 categorieën, via woningcorporaties, verenigingen van eigenaren, de gemeente zelf, buurtgerichte inkoop en SolarCity.’
Veldje gevonden
Van Tongeren schetst een dynamisch beeld als ze het heeft over de uitrol van zonne-energie in haar gemeente. Ze noemt bijvoorbeeld Amare, het eerste BREEAM-NL Excellent gecertificeerde kunstcomplex van Nederland met 4.000 vierkante meter aan zonnepanelen op het dak. Met behulp van energiecoaches tracht de gemeente iedereen de kans te geven om meer te doen met de energietransitie. Wijken wordt gevraagd om met eigen initiatieven te komen. De samenwerking met woningcorporaties wordt gezocht bij de uitrol van zonnepanelen op daken, waarbij afstemming in de communicatie soms nog uitdagend is. Den Haag is een van de dichtstbebouwde gemeenten van Nederland, toch is er een veldje gevonden voor zonnepanelen – ’t Oor – die energie leveren aan het openbaarvervoerbedrijf HTM. Er grazen ook schapen. De eerste batterijopslagsystemen zijn geplaatst, onder andere bij het stadion van ADO Den Haag en enkele ministeries.
Inspanningen en geluk
‘SolarCity betreft SDE++-projecten’, vertelt Van Tongeren. ‘We bieden ondernemingen een quickscan waarmee ze kunnen onderzoeken of hun daken geschikt zijn voor pv, en we vergoeden 50 procent van het haalbaarheidsonderzoek. Van de 10 miljoen euro die we daarvoor hebben gereserveerd, is reeds de helft uitgegeven. Wij hebben het geluk dat er met de verkoop van onze aandelen in Eneco geld is vrijgekomen om dit allemaal te doen. Maar wat betreft onze ambitie, die zie ik bij alle 44 grote steden in Nederland. We hebben ons allen gecommitteerd aan het leveren van een maximale bijdrage aan de nationale klimaatdoelstellingen en realiseren ons dat zon-pv daarbij een heel belangrijk instrument is. Het Rijk moet ons daarin dan wel voldoende faciliteren.’
Doorn in het oog
Een maand na de installatie van het nieuwe kabinet zei de nieuwe klimaatminister Rob Jetten in een gesprek met het NRC over de energietransitie dat hij niet meer wil horen dat het wel haalbaar en betaalbaar moet blijven. Van Tongeren geeft aan dat hij daar dan ook naar moet handelen. Allereerst ligt volgens haar de bal voor een belangrijk deel in de hoek van de minister zelf. Zo heeft ze het over snel duidelijkheid bieden over het afbouwen van de salderingsregeling voor zonnestroom, zodat mensen weten waarin ze investeren. Daarnaast blijft er ieder jaar SDE++-budget over, iets wat vele wethouders Duurzaamheid een doorn in het oog is. En waar de gemeenten in het klimaatakkoord zijn aangewezen om handen en voeten te geven aan de energietransitie in de gebouwde omgeving, is volgens haar ook boter bij de vis nodig.
Helder en eerlijk
Van Tongeren: ‘Het stimuleren en afdwingen van de uitrol van pv, het plaatsen van opslagsystemen ten behoeve van het bufferen van duurzame stroom en bestrijding van lokale netproblematiek, mensen die in energiearmoede leven meenemen in verduurzaming, de aanleg van warmtenetten… Het kan allemaal, maar niet zonder passende bevoegdheden en financiële middelen. Kortom, de grote steden willen Jetten graag helpen bij het waarmaken van zijn wens; geen discussie meer over haalbaarheid en betaalbaarheid van de energietransitie. Waar wij daarbij veel verantwoordelijkheid krijgen toegeschoven, willen we ook de mogelijkheid om die waar te maken. Daar is ook ondersteuning met helder en doortastend beleid voor nodig. Bijvoorbeeld, als de energierekening van huishoudens die zijn aangesloten op een warmtenet dat wordt gevoed door duurzame bronnen stijgt omdat de gasprijs dat ook doet, dan is dat niet eerlijk en het bevordert het draagvlak voor de warmtetransitie niet. Dat hebben we met de 4 grote steden onlangs ook helder aangegeven in een brief naar de minister met de vraag om actie te ondernemen.’
De juni 2024-editie van Solar Magazine is verschenen. Het tijdschrift bevat artikelen over de toekomst van de Nederlandse pv-markt, het potentieel van de directe lijn, balkonzonnepanelen en het verhogen van het zelfverbruik.