Kabinet wil nieuw fonds voor verwijderen asbestdak mogelijk koppelen aan zonnepanelen

De Eerste Kamer verwierp in juni het wetsvoorstel ‘Verwijdering asbest en asbesthoudende producten’. Daarmee ging het verbod op asbestdaken voorlopig van de baan. In de hoop de Eerste Kamer aan haar zijde te krijgen, stelde staatssecretaris Van Veldhoven van Infrastructuur en Waterstaat op de dag van de stemming nog voor om asbestdaken niet per eind 2024 te verbieden, maar pas per 2028. ‘Ik respecteer deze uitkomst maar wil gegeven deze situatie ook vooruitkijken naar hoe we in Nederland het probleem van asbestdaken wel kunnen aanpakken’, schrijft Van Veldhoven nu in haar brief aan de Tweede Kamer. ‘Voor veel eigenaren van gebouwen met asbestdaken wordt het probleem in de toekomst groter omdat verzekeraars asbestdaken uitsluiten en banken bedrijven niet verder willen financieren en hypotheken niet meer verstrekken als er een onverzekerd asbestdak is. Het risico wijkt niet vanzelf. De vraag is dus niet of, maar hoe we daar als maatschappij een antwoord aan geven.'

Bijdragen provincies, gemeenten en banken
De opgave om asbest uit de omgeving te verwijderen, blijft volgens Van Veldhoven dus onverminderd relevant, ook zonder wettelijk verbod. Het nieuwe plan van het kabinet bevat daarom onder meer een nieuw fonds met leningen voor mensen die van hun asbestdak af willen. De rijksoverheid draagt samen met provincies, gemeenten en banken bij aan dit fonds.

‘Een samenwerkingsverband, bestaande uit meerdere actieve provincies en gemeenten, de bouw- en asbestsector, en andere partijen, heeft de afgelopen jaren onder actieve regie van de rijksoverheid succesvol gewerkt aan een versnellingsaanpak die eigenaren stimuleert, ontzorgt en helpt om hun asbestdak te verwijderen, met als resultaat dat al ongeveer een derde deel van het asbestdakoppervlak in Nederland is verwijderd’, schrijft Van Veldhoven. ‘Met deze partners ben ik van mening dat we dit werk moeten voortzetten. Daarbij moeten we wel reëel zijn over het feit dat zonder de wetgeving als sluitstuk en waarborg, het risico bestaat dat het tijdpad moeilijker vast te houden valt.’

Versnellingsaanpak
Volgens Van Veldhoven gaat de rijksoverheid met de betrokken partijen de samenwerking voortzetten en intensiveren. ‘Daarbij is het nodig om te schakelen van een situatie waarin sprake zou zijn van een asbestdakenverbod, naar een situatie waarin de vrijwillige sanering wordt gestimuleerd en gefaciliteerd. Wij hebben daartoe met elkaar afgesproken dat wij voor het eind van het jaar een samenwerkingsovereenkomst ondertekenen en daarbij de samenwerking willen verbreden naar zoveel mogelijk andere partijen (provincies, gemeenten, belangenvertegenwoordigers, maatschappelijke organisaties).’

Het Rijk zal hierbij ondersteunen, vooral met de inzet van het Programmabureau Versnellingsaanpak asbestdaken sanering. De samenwerkingsovereenkomst zal zich daarbij richten op 6 categorieën van maatregelen die de vrijwillige sanering stimuleert en faciliteert. Van Veldhoven: ‘Deze maatregelen hangen sterk met elkaar samen, de één kan niet zonder de ander. De komende maanden wordt de inhoud van de samenwerkingsovereenkomst verder uitgewerkt in concrete acties, waarbij zal worden vastgelegd welke deelnemende partijen welke acties gaan uitvoeren.’

Meekoppelkansen
Het gaat volgens Van Veldhoven om de volgende 6 categorieën van maatregelen:

1. Communicatie/vergroten bewustzijn | Nut en noodzaak van een sanering van asbestdaken moeten voor burgers en bestuurders op een begrijpelijke en éénduidige wijze, breed worden gecommuniceerd naar de maatschappij en de eigenaren.
2. Het fonds | De gezamenlijke inzet, samen met andere overheden en banken, is om het fonds voor leningen in 2020 operationeel te hebben. Daarbij zijn voldoende deelname door andere overheden en een sluitende businesscase belangrijke voorwaarden om een fonds op te kunnen richten. Het idee is dat leningen uit dit fonds tot en met 2028 worden verstrekt om realisatie van vrijwillige sanering maximaal te stimuleren en na 2028 geen nieuwe leningen te verstrekken.
3. Ontzorgen |  Eigenaren zullen voor informatie bij gemeenten aankloppen en de ervaring leert dat gemeenten ook het best in staat zijn om te faciliteren. Gemeenten zijn uiteindelijk ook aan zet bij de handhaving van een veilige woonomgeving op basis van de Woningwet.
4. Meekoppelkansen | Kansen zijn er ook: het slim meekoppelen van bijvoorbeeld de opgave van de energietransitie (red. zoals de uitrol van zonnepanelen) kan prima samenlopen met een versnelde sanering van asbestdaken. Dit is volgens Van Veldhoven ook van belang voor het succes van een fonds.
5. Monitoring | Om de sanering goed te kunnen volgen en successen te kunnen melden, is gebiedsinventarisatie en een adequate landsdekkende monitoring nodig van de aanwezigheid van asbestdaken. De rol van het Landelijk Asbest Volgsysteem (LAVS) wordt daarbij meegenomen.
6. Vereenvoudiging saneringen | Ten slotte zijn al eerder acties in gang gezet om de uitvoering van de sanering en vervanging van asbestdaken te vereenvoudigen en zo de kosten te beperken, zonder dat daarbij de veiligheid en gezondheid van werknemers of omstanders in gevaar wordt gebracht. Dit proces wordt voortgezet en waar mogelijk versneld.