Stedin en TenneT: verzwaring elektriciteitsnet haven Rotterdam kan efficiënter en goedkoper

De komende decennia neemt de vraag naar (groene) elektriciteit vanuit de Rotterdamse industrie fors toe. De extra stroom is nodig om industriële processen te elektrificeren, om groene waterstof te maken en voor elektrisch vervoer. Het gaat om een verdubbeling of mogelijk zelfs een verviervoudiging van de vraag naar elektriciteit. Verzwaring van het elektriciteitsnet is daarom nodig.

Fysieke ruimte beperkt
De fysieke ruimte voor extra infrastructuur is beperkt. Bovendien kan de verzwaring van het elektriciteitsnet volgens de 3 organisaties tegen lagere maatschappelijke kosten en kortere doorlooptijden worden uitgevoerd als van een langetermijnvisie wordt uitgegaan in plaats van de bestaande wet- en regelgeving. Dit alles blijkt uit de studie die is uitgevoerd naar de gevolgen van de energietransitie voor het elektriciteitsnet in het havengebied.

Duurzaam havengebied
De studie concludeert dat het vraagstuk urgent is, omdat de capaciteit van de huidige elektriciteitsnetten en aansluitingen in de Rotterdamse haven onvoldoende is om plannen voor een duurzaam havengebied mogelijk te maken. Doorlooptijden voor het realiseren van nieuwe hoogspanningsstations en -verbindingen bedragen 3 tot 10 jaar. De studie heeft als uitgangspunt dat in Nederland de komende decennia een energietransitie plaatsvindt in lijn met het Klimaatakkoord van Parijs en dat hernieuwbare elektriciteit en (groene) waterstof daarin sleutelrollen vervullen.

3 aanbevelingen
De studie doet 3 aanbevelingen om te zorgen dat de noodzakelijke verzwaring van het net tijdig en tegen zo laag mogelijke maatschappelijke kosten plaatsvindt:

1. Aanpassing van wet- en regelgeving: om vanuit een langetermijnvisie (2050) infrastructuur te kunnen realiseren in plaats van steeds op basis van individuele vragen van bedrijven te handelen. Dit zorgt voor lagere totale kosten – zoals het voorkómen van het leggen van parallelle kabels –  kortere doorlooptijden en het minimaliseren van fysieke bottlenecks. De ruimte in het havengebied is immers beperkt.
2. Regie vanuit het ministerie van Economische Zaken (of de Klimaattafel Industrie): met name om direct aan de kust locaties aan te wijzen voor het grootschalig omzetten van elektriciteit (wind van zee) in waterstof en andere energiedragers. Transport van waterstof vergt namelijk veel minder ruimte en lagere investeringen dan transport van elektriciteit.
3. Nu ruimte reserveren voor toekomstige elektriciteitsinfrastructuur: zodat stapsgewijs een robuust en toekomstbestendig elektriciteitsnet uitgerold kan worden.

Hogere spanningsniveaus
Rode draad van de verzwaring van het elektriciteitsnet wordt meer transporteren op hogere spanningsniveaus – van 150 kilovolt en hoger – en daarnaast op de lagere netvlakken – 66 kilovolt en lager – kleinere regio’s bedienen. Evident is volgens het havenbedrijf, Stedin en TenneT dat hiervoor meer hoogspanningsstations nodig zijn. Deze keuze leidt ertoe dat het aantal nieuwe ondergrondse kabels beperkt blijft en daarmee ook de aanspraak op schaarse ruimte in de leidingstroken.

Voor het elektriciteitsnet is een kansrijk alternatief het opdelen van het 150-kilovolt-net in een westelijk, midden en oostelijk deel. Door in het distributienet meer verdeelstations te creëren, komen er uiteindelijk minder kabels in de leidingstroken en worden de aansluitkabels naar de klanten korter.

Niet langer op volgorde van binnenkomst
De huidige regelgeving leidt volgens de studie uiteindelijk niet tot de meest doelmatige elektrische infrastructuur in het Rotterdamse havengebied. Op dit moment worden nieuwe aanvragen van klanten voor extra aansluitcapaciteit los van elkaar en op volgorde van binnenkomst behandeld. Dit komt door het in de regelgeving vastgelegde principe dat netbeheerders non-discriminatoir moeten handelen. Dit leidt er veelal toe dat (nieuwe) klanten met lange aansluitkabels met het openbare net worden verbonden en met aanzienlijke aansluitkosten worden geconfronteerd. Zorgvuldige afstemming zorgt ervoor dat de toename van het aantal elektriciteitsverbindingen beperkt kan blijven en daarmee ook de totale maatschappelijke kosten.