Minister Schultz van Haegen: richtlijnen openbare verlichting hoeven niet aangepast

Minister Schultz van Haegen heeft aangegeven geen aanleiding te zien om de richtlijnen aan te passen. Uit het onderliggende onderzoek Minder Licht?! van de Nederlandse Stichting voor Verlichtingskunde (NSVV) blijkt dat er weinig actueel onderzoek is gedaan naar veiligheidsbeleving.

Het project Minder Licht!? is in 2014 opgestart naar aanleiding van de motie Dik-Faber. In die motie wordt de vraag gesteld of het binnen de huidige richtlijnen voor openbare verlichting (ROVL-2011 en NPR13201) mogelijk is om met minder licht toe te kunnen. Dit om minder lichtvervuiling te bewerkstelligen en energiebesparing te realiseren. De onderzoekers Joren van Dijk en Roger van Ratingen zijn op basis van een analyse van de huidige ROVL-2011, literatuuronderzoek, expertinterviews en een drietal workshops tot een aantal conclusies en aanbevelingen gekomen die uiteindelijk hebben geresulteerd in een antwoord op de motie Dik-Faber.

De twee kernconclusies van de onderzoekers zijn:

• Binnen de scope van het onderzoek dat betrekking heeft op verblijfsgebieden in de openbare ruimte is binnen de ROVL-2011 lichtreductie mogelijk, waarmee energiebesparing en een vermindering van de lichtvervuiling kan worden gerealiseerd.
• Er kunnen op dit moment weinig gefundeerde uitspraken worden gedaan over de vraag of de huidige richtlijnen voorzien in de gewenste veiligheidsbeleving. Er is namelijk weinig onderzoek verricht naar de relatie tussen openbare verlichting en veiligheidsbeleving, zeker in vergelijking met de relatie tussen openbare verlichting en fysieke veiligheid. Wel zijn er aanwijzingen dat er een relatie bestaat tussen openbare verlichting en veiligheidsbeleving. Er bestaan met name sterke aanwijzingen voor een relatie tussen ruimtelijke helderheid en veiligheidsbeleving en hoe deze ruimtelijke helderheid bereikt kan worden.

Op basis van bovenstaande conclusies deden Van Dijk en Van Ratingen een aantal aanbevelingen:

• De ROVL-2011 is een goed onderbouwde richtlijn, die gemeenten en provincies een praktisch handvat biedt bij het verlichten van hun openbare ruimte. De richtlijn voorziet echter niet in iedere specifieke situatie, daarom is het creëren van een goede en duurzame openbare ruimte maatwerk. Het advies is daarom: bewust en deskundig verlichten.
• Om ervoor te zorgen dat de lichtkwaliteit aansluit op de moderne ontwikkelingen, technieken en bewegingen en om verdere energiebesparing door te voeren, is het belangrijk om actief aan openbare verlichting te blijven werken en kennis met elkaar te delen. De effecten van verlichting zijn niet los te zien van de openbare ruimte. Daarom dient de volledige openbare ruimte in ogenschouw te worden genomen.
• Op dit moment ontbreken een goed inzicht in de correlatie tussen openbare verlichting en veiligheid, een compleet overzicht van de factoren die de relatie beïnvloeden, de relatieve sterkte van deze factoren en hoe deze factoren elkaar beïnvloeden. De belangrijkste reden dat er nu geen uitspraken gedaan kunnen worden over de relatie tussen openbare verlichting en veiligheidsbeleving, is het ontbreken van empirisch bewijs. Nader onderzoek naar de correlatie tussen openbare verlichting en veiligheidsbeleving moet hierin voorzien.
• Lichtprofessionals en experts op het gebied van sociale veiligheid moeten vaker samenwerken bij onderzoek naar de relatie tussen openbare verlichting en veiligheidsbeleving en het ontwikkelen van lichtplannen voor de openbare ruimte.

De NSVV gaat samen met de stichting OVLNL nadenken over het doen van een breder (veiligheids)belevingsonderzoek. Onderdeel van het onderzoek zal de oproep aan gemeenten, wegbeheerders en andere belanghebbenden zijn om samen aan de slag te gaan met pilots in hun eigen beheersgebied rond veiligheidsbeleving.