TNO: Nederland mist grootschalige capaciteit voor recycling batterijmaterialen

Het rapport van het kennisinstituut brengt de kansen en uitdagingen voor batterijrecycling in Nederland in kaart, met bijzondere aandacht voor kritieke grondstoffen. Lithium, kobalt en nikkel uit afgedankte batterijen zijn van strategisch belang voor Europa: ze zijn onmisbaar voor de productie van nieuwe batterijen en daarmee voor de energietransitie. Nederland beschikt over een sterke positie in de eerste schakels van de recyclingketen, maar mist de capaciteit om die grondstoffen ook daadwerkelijk terug te winnen.

Sterk in inzameling
De terreinen waar Nederland goed presteert, zijn de inzameling, de logistiek en de voorbehandeling van batterijen. Aan grootschalige hydrometallurgische raffinage, het natte chemische scheidingsproces waarbij waardevolle metalen worden teruggewonnen uit de zogeheten black mass, ontbreekt het echter.

Black mass is het poeder dat overblijft na het vermalen en scheiden van de batterijcellen. Die grondstof wordt momenteel voor verdere verwerking naar het buitenland geëxporteerd, waardoor zowel economische waarde als strategische autonomie verloren gaan.

Te weinig grondstof
Een industriële raffinagefaciliteit vereist circa 10.000 ton inputmateriaal per jaar. Via Auto Recycling Nederland (ARN) werd in 2025 slechts circa 430 ton batterijen uit elektrische voertuigen ingezameld; via Stichting OPEN, verantwoordelijk voor andere batterijstromen, circa 400 ton e-bikebatterijen in 2024. Die kloof maakt investeringen in Nederlandse terugwinfaciliteiten lastig.

De benodigde investeringen zijn in de praktijk alleen haalbaar wanneer aanvullende grondstofstromen, zoals productieschroot van gigafabrieken, via afnameovereenkomsten kunnen worden veiliggesteld. Ook speelt mee dat Nederland nauwelijks batterijproductie kent, waardoor de binnenlandse vraag naar gerecyclede materialen beperkt blijft.

Vergunning blokkeert opschaling
Andere knelpunten zijn hoge energiekosten, netcongestie en complexe vergunningsprocedures. Een vergunningstraject voor een hydrometallurgische installatie duurt doorgaans 2 tot 5 jaar en vereist meerdere studies en vergunningen op milieu-, water- en bouwgebied. De beperkte bekendheid van bevoegde instanties met lithium-ionbatterijrecycling verlengt die doorlooptijden verder.

Eerder onderzoek naar circulaire batterijprojecten in Nederland toonde aan dat vroegtijdige samenwerking met overheden de doorlooptijd kan verkorten.

Systeemverandering noodzakelijk
Als Nederland meer waarde wil halen uit batterijrecycling, moeten volgens de TNO-onderzoekers aanbod, vraag, regelgeving, energie-infrastructuur en industriële ontwikkeling zich gecoördineerd ontwikkelen. Dat vraagt om het vergroten van de beschikbare grondstofstromen, het versnellen van vergunningsprocedures en het vertalen van Europese regelgeving, waaronder de EU-Batterijverordening en de Critical Raw Materials Act, naar duidelijke nationale praktijk.

Doet Nederland dat niet in samenhang, dan blijft het primair een logistieke spilfunctie vervullen in de Europese batterijketen en mist het de kans om zich te positioneren als productieland. Een eerste stap is volgens het rapport het koppelen van de bestaande inzamel- en voorbehandelingskracht aan Europese raffinagepartners, terwijl de voorwaarden voor binnenlandse opschaling stap voor stap worden gecreëerd.