Europese klimaatdenktank: batterijen in 2030 goedkoper dan gascentrales

De jaarlijks geïnstalleerde batterijcapaciteit in de EU verdubbelde volgens Ember in 2 jaar tijd tot meer dan 10 gigawatt vermogen in 2025. Op basis van scenario’s van Europese netbeheerders voorspellen de analisten dat de totale vloot verder groeit van 43 gigawatt in 2025 naar 178 gigawatt vermogen in 2030. Als alleen projecten die eind 2025 al in aanbouw waren worden opgeleverd, blijft de groei beperkt tot 30 procent, wat neerkomt op 54 gigawatt aan batterijvermogen. Dat scenario weerspiegelt een markt die door beleidsonduidelijkheid stagneert.

Sterkste groei voor grootschalig
De sterkste groeiverwachting geldt voor grootschalige batterijen die direct op het hoogspanningsnet zijn aangesloten: die vloot groeit bijna tienvoudig van 12 gigawatt naar 107 gigawatt vermogen.

Batterijen bij huishoudens en bedrijven, achter de meter, verdubbelen in dezelfde periode. 23 van de 27 EU-landen verdubbelen hun totale batterijcapaciteit minimaal; 17 landen voegen meer dan 1 gigawatt toe. De AccelerateEU-doelstelling voor 2030 is 200 gigawatt, inclusief andere technologieën zoals waterkrachtpompsystemen, waarvan circa 40 gigawatt eind 2025 al geïnstalleerd was.

Goedkoper dan gas
Dalende kosten zijn de drijvende kracht achter de verwachte groei. De kosten voor grootschalige batterij daalden volgens de onderzoekers in 2025 tot een recordlaagtepunt. Voor nieuwe capaciteit zijn batterijen in 2030 naar verwachting al 20 procent goedkoper dan nieuwe gaspiekfabrieken.

Het agentschap voor de samenwerking tussen energieregulatoren ACER raamt de investeringskosten voor een 4-uur-grootschaligbatterij in 2030 op circa 560 euro per kilowatt, tegenover minimaal 650 euro per kilowatt voor een nieuwe open-cyclus gasturbine. Schattingen van Ember en het internationaal agentschap voor hernieuwbare energie IRENA wijzen erop dat een grootschalig 4-uur-batterijproject in 2025 al rond de 412 euro per kilowatt kostte, inclusief apparatuur, installatie en netaansluiting. Batterijen zijn bovendien sneller te bouwen dan nieuwe gascentrales, wat projectontwikkelaars een extra voordeel geeft.

Door de verwachte groei kunnen alle EU-batterijen gezamenlijk in 2030 in één uur meer dan 80 procent leveren van wat alle EU-gascentrales in datzelfde uur samen kunnen produceren. In 2025 bedraagt dat aandeel 25 procent. Met andere woorden: batterijen zijn op weg om gascentrales grotendeels te vervangen als flexibele buffer in het stroomnet.

Wind en zon opslaan
De verhouding tussen geïnstalleerde grootschalige batterijcapaciteit en geïnstalleerde wind- en zonne-energiecapaciteit stijgt van 3 procent in 2025 naar 12 procent in 2030. Landen met een snellere uitrol – waaronder Nederland, Polen en Italië –  overstijgen naar Embers verwachting een verhouding van 15 procent, tegenover minder dan 10 procent nu. Naarmate meer wind- en zonne-energiecapaciteit wordt gebouwd, treden vaker perioden op van overschot aan duurzame stroom; batterijen kunnen dat overschot opvangen en inzet van gas verdringen.

Slim laden en verwarmen
Elektrische voertuigen (ev’s) en warmtepompen bieden aanvullende flexibiliteit als ze slim worden ingezet. Met ondersteunend beleid kan het aandeel elektrische voertuigen volgens de onderzoekers in het Europese wagenpark groeien van 3 procent in 2025 naar 16 procent in 2030, goed voor 39 miljoen voertuigen. De helft hiervan, circa 19,6 miljoen voertuigen, kan worden uitgerust voor slim laden. Dat houdt in dat de laadtijden automatisch worden verschoven naar momenten van hoog wind- en zonne-energieaanbod. Zulke slimme elektrische voertuigen kunnen gezamenlijk circa 7 procent van de piekvraag naar grootschalige wind- en zonnestroom absorberen.

Warmtepompen kunnen naar verwachting eveneens bijdragen. De geïnstalleerde basis groeit naar meer dan 40 miljoen eenheden in 2030, bijna een verdubbeling ten opzichte van 2025, al blijft dat onder de RePowerEU-doelstelling van 60 miljoen. Als 15 procent van het warmtepompverbruik wordt verschoven naar momenten van overvloedige hernieuwbare energie, levert dat een verlaging van de Europese piekvraag op van circa 3 procent.

4 aanbevelingen
Ember doet politici 4 aanbevelingen om flexibiliteit te versnellen. Ten eerste moeten overheden de noodzaak van nieuwe gascentrales kritisch beoordelen, gezien het risico op dure en onderbenutte fossiele activa. Ten tweede moeten lidstaten ambitieuze nationale doelstellingen vaststellen voor energieopslag en vraagflexibiliteit, die in januari 2027 voor het eerst worden gepubliceerd en daarna elke 2 jaar worden bijgesteld. Ten derde is een stabiel regelgevingskader voor batterijen nodig, met gestroomlijnd vergunningenbeleid en duidelijke technische normen. Tot slot moeten beleidsmakers de uitrol van slimme meters versnellen, nettarieven moderniseren en drempels voor deelname van flexibele vragers aan alle energiemarkten wegnemen.