TenneT versterkt grip op ACE-oscillaties in elektriciteitssysteem: ‘Samen met de markt oplossen’

Deze fluctuaties in de landelijke vermogensbalans tussen vraag en aanbod hebben tevens gevolgen voor marktpartijen, bijvoorbeeld een toename van regeltoestand 2. ‘De situatie is onder controle’, aldus Rik Spitters, beleidsadviseur balancering bij TenneT. ‘Maar verdere maatregelen zijn nodig.’

Vermogensbalans
Het elektriciteitssysteem verandert fundamenteel. Dat draaide nog niet zo lang geleden vooral op grote energiecentrales – gas-, kolen- en nucleair – met zware turbines en generatoren. Deze opwekkers konden hun productie alleen geleidelijk op- of afschalen en waren niet in staat om zeer plotseling te reageren op marktprijzen, bijvoorbeeld bij de kwartierovergangen van de energiemarkt of bij grote sprongen in de onbalansprijs. Deze traagheid zorgde ervoor dat er geen grote verschillen bestonden tussen de energiebalans op kwartierniveau en de vermogensbalans binnen dat kwartier.

Met de sterke groei van wind- en zonne-energie ontstaat een nieuwe situatie. Moderne assets, zoals batterijen, windturbines of zonneparken in combinatie met handelsalgoritmes, reageren veel sneller op prijssignalen dan voorheen. Dit kan ertoe leiden dat het systeem op kwartierniveau redelijk in balans is, terwijl de vermogensbalans binnen dat kwartier sterk fluctueert. Deze schommelingen leiden tot een soort kat-en-muisspel, waarbij TenneT telkens tegengesteld moet regelen om de balans van het systeem te bewaken.

Amplitude
Een ACE-oscillatie wordt door TenneT gedefinieerd als een golfvormige schommeling in de Area Control Error (ACE) – een maat voor de onbalans in het regelgebied. TenneT spreekt van een ACE-oscillatie wanneer de nationale onbalans binnen een periode van 15 minuten met een amplitude van minimaal 85 megawatt heen en weer schommelt. ‘Wij werden daar in 2023 voor het eerst mee geconfronteerd,’ aldus Spitters. ‘Dat probleem zette door in 2024. Een jaar later publiceerden we een eerste technische toelichting en namen we marktpartijen mee in dit fenomeen tijdens een webinar. Daar moeten we iets mee; de stabiliteit van het net moet worden gegarandeerd. Waarom ontstaan die oscillaties, wat gebeurt er precies? We namen ook maatregelen voor de korte termijn.’

Trigger
De oorzaak van ACE-oscillaties en wat deze in stand houdt, zijn niet met 100 procent zekerheid vast te stellen, vertelt Spitters. Het is een complex samenspel van allerhande systeeminteracties, ook met het buitenland. Zo kunnen veranderingen in grensoverschrijdende vermogensstromen uit Duitsland en een snelle toename van de productie van zonnestroom een trigger zijn. Dat geldt tevens voor injectie en afname door assets van marktpartijen die op basis van dezelfde marktsignalen tegelijkertijd dezelfde kant op reageren en daardoor een oscillatie kunnen starten of in stand houden.

Lees het volledige artikel hieronder in de juni 2026-editie van Solar & Storage Magazine.