Belangenorganisaties vragen kabinet niet energierekening maar huizen te ‘fixen’

Nederland kampt al jarenlang met schommelende energieprijzen als gevolg van de afhankelijkheid van olie, gas en kolen uit geopolitiek gevoelige gebieden. Door lage gasvoorraden en hoge inkoopprijzen verwacht de coalitie dat nieuwe energiecontracten later dit jaar opnieuw duurder uitvallen.

Geen eenmalige crisis
‘Als de politiek gaat investeren in verduurzaming, lossen we dit probleem structureel op’, legt Atse van Pelt, projectleider Energie bij Natuur & Milieu, uit. ‘De schommelende energieprijzen zijn niet een eenmalige crisis, maar een structureel probleem, omdat we nog steeds afhankelijk zijn van fossiele energie.’

Natuur & Milieu heeft samen met de Consumentenbond, Energie-Nederland, de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE), de Jonge Klimaatbeweging, Stichting Energiebank, FIXbrigade en 17 andere organisaties het actieplan ‘Betaalbare Energierekening’ opgesteld. De deelnemende partijen hebben de oproep overhandigd aan de Tweede Kamer.

Zwaarst getroffen
De gevolgen van stijgende energieprijzen zijn het hardst voelbaar voor zogenaamde energiekwetsbare huishoudens: mensen met een laag inkomen, hoge energiekosten en vaak een slecht geïsoleerde woning. In 2024 had al ruim een half miljoen huishoudens in Nederland, omgerekend 6,1 procent van alle huishoudens, moeite met het betalen van de energierekening. Energiekwetsbare huishoudens geven gemiddeld 11,5 procent van hun inkomen uit aan energie, ruim 2 keer zoveel als het landelijk gemiddelde. De gevolgen zijn groot: stress, slechtere schoolprestaties bij kinderen, angst voor afsluiting van het gas en ongezonde woonomstandigheden doordat mensen de verwarming bewust laag houden. Dat laatste leidt op zijn beurt tot fors hogere zorgkosten.

7 concrete maatregelen
De coalitie doet 7 concrete voorstellen. Ze vraagt om gerichte ondersteuning van energiekwetsbare huishoudens via toegankelijke financiering, energiecoaches en energiefixers – personen die bij mensen thuis kleine energiebesparende maatregelen treffen – aangevuld met landelijke kennisdeling. Daarnaast wil de coalitie structurele en meerjarige financiering van verduurzamingsregelingen, inclusief een opvolger van de huidige subsidieregeling voor energiearmoede, en duidelijkheid over budgetten na 2030.

De partijen pleiten verder voor minder versnippering van beleid, zodat bewoners met één samenhangende aanpak worden geholpen in plaats van met losse, onsamenhangende regelingen. Ook vragen ze om stabiel en voorspelbaar overheidsbeleid met heldere normen, zodat bewoners, gemeenten en marktpartijen durven te investeren in verduurzaming van woningen.

Oproep aan de Kamer
Woningcorporaties en particuliere verhuurders moeten bovendien meer investeringsruimte krijgen, zodat kosten en baten van verduurzaming beter samenkomen. Specifiek voor de particuliere huursector pleit de coalitie voor duidelijke normen, langjarige financiering en effectieve handhaving. Tot slot wil de groep warmtenetten, leidingen die warmte van een centrale bron naar woningen transporteren, versneld uitrollen door publieke regie te versterken en tarieven betaalbaar en transparant te houden.

De kern van de boodschap vat Van Pelt bondig samen: ‘Wij roepen dit kabinet op: Fix de huizen, niet alleen de energierekening. Dat beschermt een groeiende groep Nederlanders die de energierekening niet kunnen betalen, die niet zelf omlaag kunnen brengen én zorgt voor energiebesparing die hard nodig is om onze afhankelijkheid van aardgas af te bouwen en klimaatdoelen te halen.’ De coalitie benadrukt dat verduurzaming van woningen van energiearme huishoudens geen luxe is, maar een noodzakelijke structurele maatregel.