België wil vrijstelling nettarieven voor grote batterijen afschaffen, ODE uit kritiek

De Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas (CREG) heeft de afgelopen periode de consultatie uitgevoerd van de tariefmethodologie voor het elektriciteitstransmissienet voor de periode 2028-2031.

Gedaalde batterijprijzen
Om de uitrol van batterijen te stimuleren besloot de CREG besloot in 2017 elektriciteitsopslagprojecten die aangesloten worden op het hoogspanningsnet, na de ingebruikname voor een periode van 10 jaar vrij te stellen van nettarieven.

Vanwege de afgenomen kosten van elektriciteitsopslagprojecten – lees de gedaalde batterijprijzen – en de aangepaste tariefstructuur, vindt de CREG deze afzonderlijke tariefregeling niet langer gerechtvaardigd voor elektriciteitsopslaginstallaties waarvoor op 1 april 2026 geen aansluitingscontract met de netbeheerder is ondertekend. Daarmee wil de Belgische energieregulator de wijziging dus met terugwerkende kracht doorvoeren.

Voor bestaande of vergevorderde projecten zou er een overgangsrecht moeten komen. Elektriciteitsopslaginstallaties die vóór 1 april 2026 wél al een aansluitingscontract hebben ondertekend, kunnen nog 10 jaar vanaf de eerste indienststelling genieten van een vrijstelling op hoogspanningsnettarieven, behalve op de de aansluitingstarieven.

Bestaande installaties
Daarnaast is er nog een regeling voor bestaande opslaginstallaties die fors uitbreiden. Als zowel het vermogen als de opslagcapaciteit vóór 31 december 2027 met meer dan 7,5 procent stijgen ten opzichte van 1 juli 2018, kunnen ze 5 jaar lang 80 procent vrijstelling krijgen op transmissienettarieven, opnieuw exclusief aansluitingstarieven.

Installaties die onder die regeling vallen, moeten de netbeheerder uiterlijk op 1 januari 2028 laten weten welke tariefregeling ze willen na afloop van hun vrijstellingsperiode. Doen ze dat niet, dan vallen ze automatisch onder de standaardtariefregeling voor 5 jaar, zonder tussentijds te mogen wisselen. De reden daarvoor is volgens CREG dat hoogspanningsnetbeheerder Elia vooraf weten of een batterij bijvoorbeeld een vaste aansluiting of een flexibele aansluiting wil. Die keuze bepaalt namelijk hoeveel netversterking nodig is.

Brancheorganisatie kritisch
ODE waarschuwt dat de nieuwe tariefmethodologie van de CREG voor 2028-2031 de Belgische productie van hernieuwbare energie en opslag in batterijen zwaar kan benadelen. De brancheorganisatie heeft 4 bezwaren.

Het meest dringende bezwaar van ODE gaat over de geplande uitdoving van de tariefvrijstelling voor grote batterijen op het transmissienet. ODE heeft ernstig bezwaar tegen de retroactieve afschaffing van die vrijstelling. Met dat voornemen worden projecten geraakt waarvoor de investeringsbeslissing al genomen is, op basis van de bestaande regelgeving. Bovendien zijn er bij Elia vertragingen opgelopen in oriënterings- en detailstudies buiten de wil van de netgebruiker om. ODE stelt voor om als snijdatum voor het uitdoofscenario de datum van de oriënteringsstudie te hanteren, en dit tot 1 juli 2026. Energieopslagsystemen met een oriënteringsstudie ingediend na 1 juli 2018 tot 1 juli 2026 zouden gedurende 10 jaar vrijstelling van alle transmissietarieven moeten behouden, met uitzondering van aansluitingstarieven.

Injectietarief onwenselijk
Het tweede bezwaar van ODE betreft echter het voorgestelde injectietarief: de kosten die producenten van hernieuwbare energie moeten betalen voor het injecteren van stroom op het hoogspanningsnet. ODE ziet geen oplossing in een verhoging van dat tarief, en al zeker niet in een tarief uitgedrukt in euro per megawattuur.

Zo’n energiegekoppeld tarief verhoogt de productiekosten van elke opgewekte kilowattuur en plaatst Belgische installaties voor zonnepanelen, wind en bio-energie volgens ODE structureel in een zwakkere concurrentiepositie ten opzichte van installaties in buurlanden. De branchevereniging wijst er ook op dat injectie op het hoogspanningsnet aanzienlijke systeemvoordelen oplevert die in de beoordeling thuishoren. De sector vraagt om een benchmarking van injectietarieven met omringende landen om competitiviteitsverlies te vermijden.

Dubbele stimulansen
Het derde aandachtspunt betreft het tarief voor het ter beschikking gestelde vermogen bij een aansluitingsaanvraag. ODE waarschuwt dat er door de combinatie van tarief, bankgarantie en boeteclausules een dubbele of zelfs driedubbele financiële prikkel dreigt te ontstaan voor zogenoemde slapende projecten, dat zijn aanvragen voor netaansluiting die nog niet in gebruik zijn genomen. De brancheorganisatie wijst erop dat vertragingen in dit proces, zoals bij het verkrijgen van vergunningen of bij betwistingen, doorgaans buiten de wil of mogelijkheden van de aanvrager liggen. In een dergelijk tarief dient dan ook een uitzondering of correctiemogelijkheid voorzien te worden.

Toeslagen en elektrificatie
Het laatste aandachtspunt betreft de openbare dienstverplichtingen (odv) en bijkomende toeslagen en heffingen die in de nieuwe methodologie worden toegevoegd aan de elektriciteitsfactuur. ODE erkent dat een aantal bestaande steunmechanismen voor hernieuwbare energie zijn vervat in de openbare dienstverplichtingen en niet abrupt mogen worden geschrapt.

Tegelijk vraagt de brancheorganisatie om terughoudendheid bij het toevoegen van extra heffingen. Een hogere elektriciteitsfactuur remt namelijk de elektrificatie van industrie en gebouwen af, terwijl die versnelde elektrificatie net essentieel is voor de energietransitie. ODE pleit ervoor om bestaande steunmechanismen buiten de tariefstructuur te verschuiven in plaats van ze via heffingen door te rekenen aan de eindgebruiker.