ENTSO-E: deze zomer geen risico op Europees stroomtekort

De Europese organisatie van netbeheerders voor elektriciteit ENTSO-E – het samenwerkingsverband van 40 netbeheerders uit 36 landen dat toeziet op de stabiliteit van het Europese hoogspanningsnet – publiceert elk half jaar een voor- en najaarsanalyse van de stroomzekerheid. De meest recente editie, de Summer Outlook 2026, laat zien dat er voor de komende zomerperiode geen systemische risico’s bestaan voor het overgrote deel van Europa.

Moldavië meest kwetsbaar
Het meest uitgesproken risico doet zich voor in Moldavië. De gastoevoer naar dat land kent beperkingen, wat de beschikbaarheid van gasgestookte elektriciteitscentrales onder druk zet. Daar komen zwakke interconnecties met omliggende landen bij – verbindingen via het hoogspanningsnet die stroom vanuit het buitenland kunnen aanvoeren – en een aanzienlijke afhankelijkheid van energie-import. Het land is bovendien gevoelig voor verstoringen in het Oekraïense stroomnet, waaraan het via een koppeling verbonden is.

Verder is Ierland afhankelijk van de beschikbaarheid van zijn conventionele energiecentrales en heeft het land beperkte back-upcapaciteit. Malta en Cyprus zijn kleine eilandsystemen zonder directe elektrische verbinding met het Europese vasteland, waardoor zij volledig op eigen reserves moeten vertrouwen.

Hernieuwbaar groeit hard
Tegenover de risico’s staat een positief beeld voor het continent als geheel. Het geïnstalleerde vermogen aan hernieuwbare energie is het afgelopen jaar met ruim 90 gigawatt vermogen toegenomen. Met name zonne-energie heeft een forse sprong gemaakt.

Tegelijkertijd is de batterijopslagcapaciteit in Europa verdubbeld, wat volgens ENTSO-E de systeemflexibiliteit versterkt. Batterijen fungeren als buffer: ze slaan goedkope wind- en zonnestroom op die anders verloren zou gaan en leveren die op momenten van hoge vraag of lage productie terug. Het beschikbare waterkrachtvermogen ligt iets lager dan vorig jaar, maar blijft binnen het seizoensgebonden normale patroon.

Thermisch vermogen daalt
De toename van hernieuwbaar vermogen gaat gepaard met een daling van het beschikbare conventionele opwekvermogen. Thermische centrales – gascentrales, kolengestookte eenheden en andere installaties die op verbranding draaien – leverden 12 gigawatt aan vermogen in. Die krimp is grotendeels gepland en volgt het verwachte uitfaseringstempo van kolen- en gasgestookte capaciteit in Europa. De vraag naar elektriciteit groeit licht, zowel in totaalverbruik als op piekmomenten.

Overschot en pieken
Een bijzonder aandachtspunt is volgens de onderzoekers het risico op overproductie van hernieuwbare stroom. In periodes van hoge stroomproductie uit wind en zon in combinatie met lage vraag kan er meer stroom zijn dan het elektriciteitsnet aankan. Dat leidt tot curtailment – het gedwongen terugschroeven van de productie van windmolens en zonnepanelen – en tot sterk negatieve stroomprijzen op de spotmarkt. 

Geopolitiek
Naast de technische analyse benadrukt ENTSO-E de geopolitieke onzekerheid als extra risicofactor. De situatie in het Midden-Oosten, en met name rond de Straat van Hormuz – een cruciale doorvaartroute voor olie- en gastankers – vergroot de onzekerheid over de mondiale energiemarkten en kan indirect ook de Europese gastoevoer en stroomproductie raken.

De Summer Outlook gaat vergezeld van een terugblik op de winter 2025-2026. Die bevestigt dat er over het geheel genomen geen leveringsproblemen zijn geweest, ondanks variabele weersomstandigheden en regionale spanning in december en de maanden januari en februari. De leveringszekerheid hield stand, mede dankzij nauwe coördinatie tussen de hoogspanningsnetbeheerders en regionale coördinatiecentra.