REFORMERS plaveit de weg naar zelfvoorzienende Europese energieregio’s

Wat doet Withthegrid, wat is jouw rol?
‘We ontwikkelen en leveren software en hardware voor het slim aansturen en monitoren van energiesystemen, bijvoorbeeld voor netbeheerders, batterijexploitanten, zonneparken, windparken en energiebedrijven. Ik richt me als projectmanager op de wat uitdagendere projecten en gesubsidieerde innovatieprojecten, zoals Regional Ecosystems FOR Multiple-Energy Resilient Systems (REFORMERS) wat aansluit bij onze Teleport-propositie.’

De Teleport?
‘Dit is een slimme lokale controller, een soort energiemanagementsysteem (ems), die wordt geplaatst bij een batterij, pv-installatie, windpark, laadplein of op een bedrijfslocatie. Hiermee kunnen assets realtime worden gemonitord en aangestuurd, onder meer voor energiehandel en om binnen de grenzen van de netaansluiting te blijven.’

Waar richt REFORMERS zich op?
‘Het is een innovatieproject dat eind 2023 van start ging, gesubsidieerd vanuit Horizon Europe. Er nemen 28 partijen uit 10 landen deel. In Nederland zijn dat bijvoorbeeld netbeheerder Alliander, Repowered, InVesta, de gemeente Alkmaar, TNO, TU Delft en New Energy Coalition. De centrale uitdaging: hoe kunnen regio’s verder elektrificeren en verduurzamen? We onderzoeken hoe we bepaalde gebieden – zogenaamde Renewable Energy Valleys – zoveel mogelijk zelfvoorzienend en CO₂-neutraal kunnen maken met hernieuwbare energie. In Nederland specifiek is de netcongestie daarin een grote uitdaging.’

Hoe?
‘Door bedrijven, woonwijken en duurzame energieproductie, -opslag, -conversie en gebruik op een slimme manier met elkaar te verbinden. We doen dat in 7 Valleys, onder andere in Griekenland, Oostenrijk, België en Spanje, representatief voor vele regio’s in Europa, zodat een blauwdruk ontstaat voor het uitrollen van dit soort lokale energiesystemen.’

En in Nederland…
‘Onze proeftuin, de Flagship Valley, omvat bedrijventerrein Boekelermeer in Alkmaar. Dit gebied telt meer dan 300 bedrijven. De congestieproblematiek is er groot. De oplossing ligt niet enkel in netverzwaring, maar ook in het creëren van een collectief, flexibel geïntegreerd energiesysteem. Er wordt in dat kader gewerkt aan het creëren van meerdere energiehubs en oplossingen om de hubs ook weer slim samen te laten werken. Dat sluit mooi aan bij REFORMERS, en er is dus draagvlak vanuit bedrijven voor ons innovatieproject.’

Welke technieken worden daarbij ingezet?
Grote batterijen met een capaciteit van 2 en 5 megawattuur. Er wordt ook onderzocht hoe lokale windenergie slim kan worden gecombineerd met het lokale verbruik. Daarnaast wordt gekeken naar de mogelijkheden van slim laden van elektrische voertuigen en waterstofproductie uit organisch restmateriaal en met een elektrolyser. Ons Teleport-platform is cruciaal om de energiestromen van al die assets realtime te monitoren, flexibiliteit inzichtelijk te maken en stuurbaar te maken, bijvoorbeeld op congestie, prijsschommelingen of tekorten.’

Het tweede deelgebied van jullie Nederlandse proeftuin is?
‘De wijk Plan Oost in Heiloo bij Alkmaar, met Duurzaam Heiloo als belangrijke partner, een lokaal samenwerkingsverband van inwoners, de gemeente en ondernemers. Hier onderzoeken we hoe een woonwijk kan functioneren als actief onderdeel van een zelfvoorzienend energiesysteem. Woningen worden uitgerust met Teleport Home, het residentiële zusje van ons energiemanagementsysteem. We kijken onder meer naar de toepassing van flexibele apparaten zoals laadpalen en elektrische boilers. Daarnaast hebben we 10 thuisbatterijen geïnstalleerd.’

Om hun mogelijke rol als flexibiliteitsmiddel op wijkniveau te bepalen?
‘Exact. In welke mate kunnen die ervoor zorgen dat huishoudens meer van hun eigen zonnestroom gebruiken en pieken in opwek en verbruik afvlakken? Hoe goed kunnen ze reageren op signalen zoals netcongestie en dynamische prijzen en daarop worden aangestuurd? Hoe voorspelbaar is hun gedrag? Kun je ze betrouwbaar inzetten als onderdeel van een groter, gecoördineerd energiesysteem?’

Jullie gaan die collectief aansturen op wijkniveau?
‘Voor nu richten we ons op de individuele inzet binnen huishoudens. Dat is een mooie eerste stap; we moeten ook een beetje pragmatisch zijn. TU Delft ontwikkelt een algoritme dat dit mogelijk maakt: een optimale sturing op energieprijzen, netondersteuning en het minimaliseren van CO₂-emissie. Dat wordt open software, vrij te gebruiken door iedereen die dat wil, en dus van maatschappelijke waarde in het kader van een bredere uitrol van hoogwaardig slim energiemanagement.’

Wat is het uiteindelijke doel?
‘Dat de Energy Valley tussen Alkmaar en Heiloo tegen het einde van het project in 2028 grotendeels zelfvoorzienend is in de eigen energiebehoefte. In dat kader nemen we ook het bedrijventerrein in het Alkmaarse havengebied mee als aanvullende testlocatie. Dit heeft een beperkte netaansluiting die niet uitgebreid kan worden. We kijken daar onder andere naar de integratie van energieopslag en de sturing van verbruik voor bedrijfsprocessen en laadinfra. Vervolgens worden de lessen die we uit Nederland hebben geleerd toegepast in de 6 andere Europese regio’s.’