Zonnewarmte wint terrein als bron voor warmtenetten

Het rapport is opgesteld door onderzoeksbureau Berenschot in opdracht van Stichting Warmtenetwerk en het Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie (NPLW). De cijfers zijn gebaseerd op input van 44 gemeenten, 26 woningcorporaties, 5 warmtebedrijven en een enquête onder 2.850 bewoners met een warmtenetaansluiting.

Pijplijn loopt vast
Een warmtenet is een ondergronds buizenstelsel waarmee warmte van een centrale bron, zoals geothermie (red. aardwarmte) of zonthermie (red. zonnewarmte), naar woningen en gebouwen wordt getransporteerd als alternatief voor gas.

Er zitten 150 warmtenetprojecten in de pijplijn, goed voor meer dan 560.000 geplande aansluitingen. Toch loopt meer dan een derde van die projecten vertraging op of wordt stopgezet. Knelpunten zijn onder meer financiering, betaalbaarheid en de acceptatie onder bewoners. Grootschalige uitrol van warmtenetten stagneert ook doordat de aansluitgraad in de bestaande bouw sterk achterblijft, met name bij oudere woningen en complexe eigendomsstructuren zoals Verenigingen van Eigenaars (VvE's).

Bronnenmix verbreedt
De samenstelling van de warmtebronnen verschuift duidelijk in de plannen die er wél doorkomen. Fossiele bronnen zijn niet langer zichtbaar als hoofdbron in nieuwe projecten. In de pijplijn winnen zonthermie, geothermie, warmte uit oppervlaktewater (red. aquathermie), bodemenergie en warmte-koudeopslag (wko) steeds meer terrein. Restwarmte van industrie of datacenters blijft tegelijk een belangrijk aandeel houden.

Ook neemt het aantal plannen voor lage- en zeerlagetemperatuurnetten sterk toe: systemen die werken met water op een lagere temperatuur dan traditionele warmtenetten, waardoor ze beter aansluiten bij goed geïsoleerde woningen. Het zonthermiepark Dorkwerd in Groningen is een van de koplopers in Nederland op het gebied van zonnewarmte voor warmtenetten.

Lessen en beleid
Het rapport concludeert dat zowel op korte als lange termijn veel mogelijk is. Er is een diverse pijplijn, nieuwe wetgeving biedt meer duidelijkheid en gemeenten doen steeds meer ervaring op. Tegelijk daalt het warmteverbruik per aansluiting gestaag, waarschijnlijk door betere isolatie en gedragsverandering.

Het rapport roept overheid, warmtesector en alle betrokken partijen op het huidige momentum te benutten en tempo te maken.