Green Ventures: high risk, high reward pv-ontwikkeling en impact maken in Afrika

Wanneer richtte jij Green Ventures op?
‘15 jaar geleden, na de exit uit een bedrijf in stookolietanks, waarmee we veel klanten in Polen, Roemenië en elders in Oost-Europa bedienden. Whats next? Dat was de vraag. Ik kwam uit de fossiele wereld. Hernieuwbaar begon net op te komen. We startten met biomassa, om al snel op zonnepanelen uit te komen. Daarbij richtten we ons vanaf het eerste moment op commerciële zonnedaken en utility scale zon op land.’

In België?
‘We realiseerden hier diverse projecten, binnen een joint venture met Izen, en hebben die nog steeds deels in beheer. De Vlaamse markt ging in 2012 echter fors onderuit, door het afschaffen van subsidie. In 2013 en 2014 waren we ook actief in het Verenigd Koninkrijk. Maar onze echte focus lag op Roemenië en Polen, waar we al ruimschoots ervaring hadden opgedaan in het verleden.’

Met succes?
‘We begonnen als installateur, maar kwamen er al snel achter dat onze toegevoegde waarde in het ontwikkelen en begeleiden van projecten zit. Dat doen we sindsdien voor eigen risico en door derden gefinancierd; daken van zo’n 500 kilowattpiek tot 5 megawattpiek en velden tot al snel 100 megawattpiek. Green Ventures is een nichespeler. We werken veel voor Belgische bedrijven met vestigingen in Polen en Roemenië en gaan de concurrentie met de megabedrijven in zon op land natuurlijk niet aan.’

Hoe kansrijk zijn de Poolse en Roemeense solar-markten?
‘Er is inmiddels al meer dan 22 gigawattpiek geïnstalleerd. Roemenië was er eerder bij met subsidies, al voor 2014. Nadat die verdwenen, volgde een flinke dip, maar met de Oekraïne-oorlog is er weer flinke versnelling ingezet. Polen telt meer dan 3 keer zoveel geïnstalleerd vermogen. Vanaf 2019-2020 was er, ook dankzij subsidiëring, sprake van een enorme groei. De markten zijn niet te vergelijken met die van Nederland en Duitsland bijvoorbeeld, waar de grote hausse al voorbij is en de marges klein zijn.’

Wat zijn de specifieke uitdagingen?
‘Onder andere het sterke regulatorische kader. Zo is in Polen een volledige bouwvergunning nodig voor installaties. Er worden ook strenge eisen aan brandveiligheid gesteld, je moet in overleg met de brandweer. Polen kent 6 netbeheerders, ieder met hun eigen kader voor aansluitingen. De landen zijn bureaucratischer dan hier; je moet goede lokale contacten hebben, ook met epc-contractors. Ik zou zeker niet iedereen aanraden om er zomaar aan de slag te gaan. Je moet je weg echt kennen, net zoals in Afrika waar we sinds 2022 actief zijn.’

Hoe kwam dat tot stand?
‘Via een relatie in Johannesburg die een partner met ervaring in zonne-energie, energieopslag en financiële slagkracht zocht. We werken inmiddels in Zuid-Afrika, Tanzania en Zambia, doen daar feitelijk hetzelfde als in Polen en Roemenië. Maar de markt is er meer risicovol.’

Het is high risk, high reward?
‘Zuid-Afrika is een redelijk volwassen markt. Je kunt er bijvoorbeeld stroomafnameovereenkomsten (ppa’s) met directe afnemers afsluiten en er zijn duidelijke kaders vanuit Eskom: de transmissienetbeheerder. Er is echter politieke instabiliteit. In Zambia en Tanzania, waar je voor ppa’s zaken moet doen met nationale energiemaatschappijen en de bureaucratie groter is, is het investeringsrisico nog wat groter.’

Afrika is de zonne-energiemarkt van morgen?
‘Commerciële zonnedaken en zon op land zijn zeer kansrijk, alleen al omdat je gewoonweg 2 keer zoveel instraling van de zon hebt dan hier en de energietransitie zich nog in een vroeg stadium bevindt. Maar de echte grote kans ligt in de elektrificatie en vergroening van rurale gemeenschappen. Lukt dat, dan zijn de mogelijkheden eindeloos en kun je een enorme impact maken.’

Je doelt op?
‘Er zijn in Mali alleen al zo’n 12.000 tot 15.000 gemeenschappen die het zonder stroom van het elektriciteitsnet moeten doen, en in Sub-Sahara-Afrika zo’n 6 miljoen mensen. Door het overstappen van fossiele generatoren naar zon, bijvoorbeeld voor irrigatie, warmte, lasapparaten of wat dan ook, kan hun welvaart en welzijn enorm worden verbeterd, terwijl dat ook nog goed is voor het klimaat. Daarom hebben wij ons FlexGrid-concept ontwikkeld.’

FlexGrid is?
‘Een combinatie van zonnepanelen, een batterij, een lokaal laagspanningsnet, slimme meters, monitoring in de cloud en een prepaid betalingssysteem; je waardeert je krediet op middels een sms en hebt elektriciteit. Dit systeem draait nu, met financiële ondersteuning van het Vlaamse Klimaat Actieprogramma, in 10 dorpen in Mali.’

Er zijn heel wat bedrijven en organisaties die zich hier ook op richten.
‘Dat zijn doorgaans initiatieven met een paar zonnepanelen en een batterijtje, bedoeld om een lamp, ventilator, telefoonlader of een tv – als je die al kunt betalen – op te laten draaien. Veel partijen die dit soort producten aanbieden redden het niet, of hebben grote operationele problemen. De batterijen hebben doorgaans geen batterijmanagementsysteem, slijten al snel door hoge temperaturen… Het is bovendien geen duurzame manier om verandering te brengen.’

Omdat er niet genoeg stroom gegenereerd wordt om zwaardere tools mee aan te drijven?
‘Exact. Met FlexGrid, een uitbreidbaar zonneparkje van 50 kilowattpiek en een batterij van 100 kilowattuur, kunnen wij een gemeenschap van zo’n 150 tot 200 mensen van stroom voorzien en verduurzamen. Daar moet op dit moment echter nog wel 60 tot 70 procent subsidie bij. De kosten moeten dus omlaag, bijvoorbeeld door de nog steeds dalende prijs van batterijen en opschaling. Het zou fantastisch zijn als we over een jaar of 5 FlexGrid-parity hebben bereikt, en ons systeem massaal kunnen uitrollen.’

Jullie toekomst ligt in Afrika?
‘In Polen is de grote solar-boom achter de rug. In Roemenië zal de markt over een jaar of 2 over de top zijn. Maar ook daar is al sprake van negatieve energieprijzen, vooralsnog alleen in het weekend maar toch. Daarnaast zien we in Polen ook al netcongestieproblemen ontstaan. De interesse in batterijen neemt er dus toe. Bovendien zijn het economische groeilanden en zal elektrificatie, bijvoorbeeld van vervoer en warmte, er verder doorzetten. Wij realiseerden er reeds 300 megawattpiek aan pv en 20 megawattuur aan batterijoplossingen, en we zijn er nog lang niet klaar. In Afrika hebben we die cijfers echter al ingehaald met 400 megawattpiek aan zonnepanelen en – als alles doorgaat – dit jaar nog eens 50 megawattpiek zon in Zuid-Afrika, 15 megawattpiek zon in Tanzania en 20 megawattpiek zon in Zambia.’

Wanneer richtte jij Green Ventures op?
‘15 jaar geleden, na de exit uit een bedrijf in stookolietanks, waarmee we veel klanten in Polen, Roemenië en elders in Oost-Europa bedienden. Whats next? Dat was de vraag. Ik kwam uit de fossiele wereld. Hernieuwbaar begon net op te komen. We startten met biomassa, om al snel op zonnepanelen uit te komen. Daarbij richtten we ons vanaf het eerste moment op commerciële zonnedaken en utility scale zon op land.’

In België?
‘We realiseerden hier diverse projecten, binnen een joint venture met Izen, en hebben die nog steeds deels in beheer. De Vlaamse markt ging in 2012 echter fors onderuit, door het afschaffen van subsidie. In 2013 en 2014 waren we ook actief in het Verenigd Koninkrijk. Maar onze echte focus lag op Roemenië en Polen, waar we al ruimschoots ervaring hadden opgedaan in het verleden.’

Met succes?
‘We begonnen als installateur, maar kwamen er al snel achter dat onze toegevoegde waarde in het ontwikkelen en begeleiden van projecten zit. Dat doen we sindsdien voor eigen risico en door derden gefinancierd; daken van zo’n 500 kilowattpiek tot 5 megawattpiek en velden tot al snel 100 megawattpiek. Green Ventures is een nichespeler. We werken veel voor Belgische bedrijven met vestigingen in Polen en Roemenië en gaan de concurrentie met de megabedrijven in zon op land natuurlijk niet aan.’

Hoe kansrijk zijn de Poolse en Roemeense solar-markten?
‘Er is inmiddels al meer dan 22 gigawattpiek geïnstalleerd. Roemenië was er eerder bij met subsidies, al voor 2014. Nadat die verdwenen, volgde een flinke dip, maar met de Oekraïne-oorlog is er weer flinke versnelling ingezet. Polen telt meer dan 3 keer zoveel geïnstalleerd vermogen. Vanaf 2019-2020 was er, ook dankzij subsidiëring, sprake van een enorme groei. De markten zijn niet te vergelijken met die van Nederland en Duitsland bijvoorbeeld, waar de grote hausse al voorbij is en de marges klein zijn.’

Wat zijn de specifieke uitdagingen?
‘Onder andere het sterke regulatorische kader. Zo is in Polen een volledige bouwvergunning nodig voor installaties. Er worden ook strenge eisen aan brandveiligheid gesteld, je moet in overleg met de brandweer. Polen kent 6 netbeheerders, ieder met hun eigen kader voor aansluitingen. De landen zijn bureaucratischer dan hier; je moet goede lokale contacten hebben, ook met epc-contractors. Ik zou zeker niet iedereen aanraden om er zomaar aan de slag te gaan. Je moet je weg echt kennen, net zoals in Afrika waar we sinds 2022 actief zijn.’

Hoe kwam dat tot stand?
‘Via een relatie in Johannesburg die een partner met ervaring in zonne-energie, energieopslag en financiële slagkracht zocht. We werken inmiddels in Zuid-Afrika, Tanzania en Zambia, doen daar feitelijk hetzelfde als in Polen en Roemenië. Maar de markt is er meer risicovol.’

Het is high risk, high reward?
‘Zuid-Afrika is een redelijk volwassen markt. Je kunt er bijvoorbeeld stroomafnameovereenkomsten (ppa’s) met directe afnemers afsluiten en er zijn duidelijke kaders vanuit Eskom: de transmissienetbeheerder. Er is echter politieke instabiliteit. In Zambia en Tanzania, waar je voor ppa’s zaken moet doen met nationale energiemaatschappijen en de bureaucratie groter is, is het investeringsrisico nog wat groter.’

Afrika is de zonne-energiemarkt van morgen?
‘Commerciële zonnedaken en zon op land zijn zeer kansrijk, alleen al omdat je gewoonweg 2 keer zoveel instraling van de zon hebt dan hier en de energietransitie zich nog in een vroeg stadium bevindt. Maar de echte grote kans ligt in de elektrificatie en vergroening van rurale gemeenschappen. Lukt dat, dan zijn de mogelijkheden eindeloos en kun je een enorme impact maken.’

Je doelt op?
‘Er zijn in Mali alleen al zo’n 12.000 tot 15.000 gemeenschappen die het zonder stroom van het elektriciteitsnet moeten doen, en in Sub-Sahara-Afrika zo’n 6 miljoen mensen. Door het overstappen van fossiele generatoren naar zon, bijvoorbeeld voor irrigatie, warmte, lasapparaten of wat dan ook, kan hun welvaart en welzijn enorm worden verbeterd, terwijl dat ook nog goed is voor het klimaat. Daarom hebben wij ons FlexGrid-concept ontwikkeld.’

FlexGrid is?
‘Een combinatie van zonnepanelen, een batterij, een lokaal laagspanningsnet, slimme meters, monitoring in de cloud en een prepaid betalingssysteem; je waardeert je krediet op middels een sms en hebt elektriciteit. Dit systeem draait nu, met financiële ondersteuning van het Vlaamse Klimaat Actieprogramma, in 10 dorpen in Mali.’

Er zijn heel wat bedrijven en organisaties die zich hier ook op richten.
‘Dat zijn doorgaans initiatieven met een paar zonnepanelen en een batterijtje, bedoeld om een lamp, ventilator, telefoonlader of een tv – als je die al kunt betalen – op te laten draaien. Veel partijen die dit soort producten aanbieden redden het niet, of hebben grote operationele problemen. De batterijen hebben doorgaans geen batterijmanagementsysteem, slijten al snel door hoge temperaturen… Het is bovendien geen duurzame manier om verandering te brengen.’

Omdat er niet genoeg stroom gegenereerd wordt om zwaardere tools mee aan te drijven?
‘Exact. Met FlexGrid, een uitbreidbaar zonneparkje van 50 kilowattpiek en een batterij van 100 kilowattuur, kunnen wij een gemeenschap van zo’n 150 tot 200 mensen van stroom voorzien en verduurzamen. Daar moet op dit moment echter nog wel 60 tot 70 procent subsidie bij. De kosten moeten dus omlaag, bijvoorbeeld door de nog steeds dalende prijs van batterijen en opschaling. Het zou fantastisch zijn als we over een jaar of 5 FlexGrid-parity hebben bereikt, en ons systeem massaal kunnen uitrollen.’

Jullie toekomst ligt in Afrika?
‘In Polen is de grote solar-boom achter de rug. In Roemenië zal de markt over een jaar of 2 over de top zijn. Maar ook daar is al sprake van negatieve energieprijzen, vooralsnog alleen in het weekend maar toch. Daarnaast zien we in Polen ook al netcongestieproblemen ontstaan. De interesse in batterijen neemt er dus toe. Bovendien zijn het economische groeilanden en zal elektrificatie, bijvoorbeeld van vervoer en warmte, er verder doorzetten. Wij realiseerden er reeds 300 megawattpiek aan pv en 20 megawattuur aan batterijoplossingen, en we zijn er nog lang niet klaar. In Afrika hebben we die cijfers echter al ingehaald met 400 megawattpiek aan zonnepanelen en – als alles doorgaat – dit jaar nog eens 50 megawattpiek zon in Zuid-Afrika, 15 megawattpiek zon in Tanzania en 20 megawattpiek zon in Zambia.’