Ambitie zonnepanelen op Rijksvastgoed moet mogelijk omlaag door netcongestie

Dit blijkt uit het programmaplan voor het Opwek van Energie op Rijksvastgoed (OER)-programma dat minister van Veldhoven van Klimaat en Groene Groei naar de Tweede Kamer heeft opgestuurd. Het Rijk heeft 10 procent van het landoppervlak in Nederland in bezit en tevens 10 vierkante kilometer dakoppervlak. Hiermee kan het Rijk een grote bijdrage leveren aan de opgave om in 2030 35 terawattuur elektriciteit met wind- en zonne-energie op land op te wekken. Toenmalig minister Hermans meldde in februari 2025 dat er op rijksgronden en rijksgebouwen een potentie is van 2,2 gigawattpiek zonnepanelen.

Tenders
Het OER-programma wordt uitgevoerd door het ministerie van Klimaat en Groene Groei, Rijkswaterstaat, het Rijksvastgoedbedrijf, de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, Defensie, ProRail en het Nationaal Programma Energiesysteem.

De beschikbare rijksgronden worden daarbij via tenders aangeboden aan de markt, waarna de geselecteerde marktpartij het project verder voor eigen rekening moet ontwikkelen, aanleggen en exploiteren.

Meervoudig ruimtegebruik centraal
Aanvankelijk was de opdracht om met gerichte tenders vanuit het Rijk te komen tot marktconforme opstalvergoedingen voor installaties op rijksgronden. In het programmaplan staat echter dat op dit moment de opdracht er met name op gericht is om met rijksgrond bij te dragen aan meervoudig ruimtegebruik. Mede door de schaarste aan ruimte in Nederland worden projecten zoveel mogelijk in combinatie met andere primaire functies gerealiseerd zoals mobiliteit en defensie.

Met het oog op de netcongestie en het energiesysteem moet de oorspronkelijke opdracht bovendien verder worden bijgesteld. Het is duidelijk dat de huidige problemen met netcongestie aanpassing vereisen van de ambitie en mogelijk ook nieuwe of aanvullende doelen.

41 projecten in portefeuille
Het OER-programma heeft momenteel 41 projecten in portefeuille bij de verschillende energieregio’s. Verder zijn er in het kader van het programma 3 tenders uitgevoerd: de A7, de Slufter en het pilotproject Krammer via een voornemen tot overeenkomst. Er zijn echter nog geen projecten daadwerkelijk fysiek gerealiseerd. De komende jaren zijn meerdere tenders voorzien. Hiermee bereikt het programma de uitvoeringsfase.

De prognose van het opgestelde vermogen is gebaseerd op het areaal dat in projectvorm geprogrammeerd is. Hierbij zijn aannames gedaan over het bruikbare areaal dat getenderd kan worden en een inschatting van het aandeel dat de markt hiervan daadwerkelijk kan benutten voor de opwek van energie.

Repowering windparken
2 van de geprogrammeerde projecten betreffen een pilot voor repowering van windparken bij Rijkswaterstaat. Het gaat hierbij om de locaties Volkeraksluizen en Krabbersgat. Deze zijn in de eerste helft van 2025 opgestart. Met deze pilots wil het ministerie leren hoe om te gaan met het grote aantal windparken dat op rijksgrond staat met aflopende contracten.

Het ministerie voorziet dat zonder proactieve tendering van deze locaties hier windturbines gaan verdwijnen. Met als risico dat de hoeveelheid opgewekte hernieuwbare elektriciteit in Nederland de komende jaren niet toeneemt maar juist terugloopt.

Afstemming met regio’s
Minister Van Veldhoven meldt dat dit voorjaar samen met de energieregio’s – die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van de Regionale Energiestrategieën (RES’en) – een gezamenlijk beeld gemaakt wordt van mogelijkheden om vraag en aanbod bij elkaar te brengen in combinatie met energieopslag.