Vlaamse regering neemt vooralsnog geen ‘steekvlammaatregelen’ tegen energiecrisis

Minister Ben Weyts verdedigde de afwachtende houding namens de regering, terwijl de oppositie scherpe kritiek uitte.

Monitoren en waakzaam blijven
Weyts stelde dat de Vlaamse Regering bewust kiest voor een afwachtende koers. ‘Wij denken dat de Vlamingen in onrustige omstandigheden recht hebben op rustige politici, op rustig en beredeneerd beleid’, vertelt hij. De minister benadrukt dat de regering wel waakzaam is en de situatie op de voet volgt in nauw contact met de Federale Regering en het Europese niveau. ‘We brengen in kaart welke maatregelen genomen zouden kunnen worden’, licht Weyts toe. ‘We kiezen dus niet voor steekvlammaatregelen. We kennen vandaag de exacte impact van de crisis niet. Is die van lange of van korte duur? Steekvlammaatregelen zijn niet effectief. Het verleden heeft ons wel degelijk geleerd dat ze vaak hun doel voorbijschieten. We kunnen ons ook geen steekvlammaatregelen permitteren. De energiefactuur verlagen om dan de belastingbrief te laten stijgen, dat willen we niet doen.’

De minister stelde 3 strikte richtlijnen voor eventuele toekomstige maatregelen: ze moeten op maat zijn, tijdelijk van aard zijn en Vlaanderen minder afhankelijk maken van energie uit het buitenland. De regering heeft volgens Weyts op begin deze week al beslist om per beleidsdomein een inventaris op te maken van mogelijke maatregelen die snel operationeel kunnen zijn.

Kritiek van oppositie
De oppositie reageerde scherp op de afwachtende houding. Jos D’Haese van PVDA noemde het ‘hallucinant’ dat de regering op dit moment geen maatregelen voorstelt. ‘Het Midden-Oosten staat in brand. Er komt een enorme energiecrisis op ons af. Het einde is niet in zicht’, aldus D’Haese. Hij riep op om maatregelen te nemen om facturen te betalen en het geld te halen bij ‘oorlogsprofiteurs die vandaag monsterwinsten maken op kap van deze miserie’.

Ook Mieke Schauvliege van Groen uitte stevige kritiek. ‘Keer op keer heeft de Vlaamse Regering de boot gemist om de omslag te maken naar zonne- en windenergie’, stelt ze. Schauvliege verwees naar Spanje dat volgens haar wel vooruitgekeken heeft en daarom de huidige energiecrisis beter aankan. Ze presenteerde 3 concrete voorstellen: alle extra belastingen in de energiefactuur afschaffen, de federale regering overtuigen om de accijnzen op elektriciteit te verlagen naar het Europese minimum, en zorgen dat de 1,9 miljard euro aan Emissions Trading System (ETS)-middelen vrijkomen voor klimaatbeleid.

Investering in netwerken
Minister Hans Bonte verdedigde de regeringskoers en wees op de investeringen die de regering wel doet. ‘We hebben maandag zeer snel beslist om effectief een inventaris te laten opmaken door elke bevoegde minister van mogelijke maatregelen die zeer snel operationeel kunnen zijn’, vertelt Bonte. Hij benadrukt dat de regering heeft besloten om 1,5 miljard euro te investeren in de versterking van de energienetwerken.

De minister verwees naar het begrip van Ursula von der Leyen dat maatregelen ‘temporary, tailored and targeted’ moeten zijn. Bonte stelt dat de regering veel doet, onder meer op het vlak van renovatie, begeleiding, energiescans en het stimuleren van duurzame energiewinning. ‘Deze regering doet veel en heeft op korte termijn veel te doen om een rampenplan te schrijven’, aldus de minister.

Geen helikoptergeld
Maurits Vande Reyde (Onafhankelijke) steunde de afwachtende houding van de regering. ‘U doet niets, en u moet vooral zo blijven verder doen’, richtte hij zich tot minister Weyts. Hij waarschuwde voor wat hij ‘helikoptergeld’ noemt en verwees naar eerdere maatregelen zoals de ‘frigobon’ (red. een kortingsbon voor de aankoop van een energiezuinige koelkast) die volgens hem geen structurele impact hadden. ‘Het geld is op’, aldus Vande Reyde die wees op de Vlaamse schuld die de afgelopen jaren maal drie is gegaan.

Kris Verduyckt van Vooruit benadrukte dat de regering wel degelijk instrumenten heeft en inzet. ‘We hebben nood aan schokdempers voor die gezinnen die vandaag geen overschot hebben’, stelt Verduyckt. Hij wees op bestaande instrumenten zoals de renteloze Mijn VerbouwLening, de warmtepomppremies en de taxshift. ‘De grootste uitdaging is echter om ons echt onafhankelijk te maken van al dat dure gas en die olie’, aldus Verduyckt.

Onenigheid over koers
Het debat toonde grote verdeeldheid tussen meerderheid en oppositie, maar ook binnen de meerderheid zelf. Andries Gryffroy van N-VA verdedigde het belang van energie-efficiëntie. ‘Als het aanbod daalt, er volgt speculatie en de prijzen stijgen. Als gevolg hiervan gaan mensen hun gebruik verlagen en dus verkleint de vraag automatisch’, licht Gryffroy toe. Hij waarschuwde dat als de overheid nu zou ingrijpen in de energieprijs, de vraag niet zou verkleinen en de prijs hoog zou blijven.

Filip Brusselmans van Vlaams Belang hekelde de passieve houding. ‘Groot was de teleurstelling toen bleek dat de Vlaamse Regering blijkbaar in alle rust heeft beslist om helemaal niets te doen’, aldus Brusselmans. Hij wees erop dat andere landen zoals Italië, Oostenrijk en Zweden wel tijdelijk de accijnzen verlaagden.

Het debat eindigde zonder concrete toezeggingen van de regering voor nieuwe maatregelen op korte termijn. De Vlaamse Regering blijft voorlopig bij haar strategie om de situatie nauwgezet te monitoren en pas in te grijpen wanneer dat volgens haar noodzakelijk is.