Stichting OPEN: Nederland beschikt over bovengrondse mijn aan kritieke grondstoffen

Van het totale volume aan grondstoffen gaat het om 764 miljoen kilo aan strategische en kritieke grondstoffen, ook wel Critical Raw Materials genoemd. Deze materialen zijn essentieel voor groene technologieën, digitale infrastructuur en moderne defensiesystemen. Het is de eerste keer dat Europese onderzoeksdata zijn doorgerekend naar de Nederlandse situatie.

FutuRAM
Stichting OPEN, die in Nederland verantwoordelijk is voor de inzameling en recycling van elektrisch afval, combineerde voor de analyse haar eigen gedetailleerde Nederlandse markt- en afvaldata met inzichten uit het Europese FutuRam-onderzoek naar Urban Mining. Hierdoor is er nu een betrouwbaar, landelijk beeld van de Nederlandse Urban Mine beschikbaar.

Zonnepanelen
Op dit moment hebben 7 van de 26 materialen die nodig zijn voor de energietransitie een recyclingpercentage tussen 1 en 5 procent. Daarnaast worden 10 materialen helemaal nog niet gerecycled.

Het terugwinnen van silicium, zilver en zeldzame metalen uit zonnepanelen, de snelstgroeiende categorie elektrisch afval, zal volgens het rapport van vitaal belang zijn voor de Europese uitrol van zonne-energie. Het volume aan afgedankte zonnepanelen groeit in Europa van 150.000 ton in 2022 naar mogelijk 2,2 miljoen ton in 2050.

Koper en aluminium
De analyse van Stichting OPEN laat grote volumes kritieke grondstoffen zien in Nederlandse apparaten. Er zit 240.841.000 kilo koper in elektrische apparaten. Dit materiaal is nodig voor stroomdraden en motoren. Aluminium is goed voor 341.026.000 kilo. Verder bevatten de apparaten 1.106.000 kilo neodymium en 2.148.000 kilo kobalt. Ook zit er 94.028.000 kilogram silicium in, onder meer verwerkt in chips en zonnepanelen.

Nikkel, kobalt, grafiet en silicium zijn bijvoorbeeld nodig voor energieopslag in batterijen. Europium en yttrium zorgen voor kleur in led en schermen. Indium is nodig voor touchscreens. Neodymium zit in magneten in motoren, zoals die in windmolens, en in speakers.

688 kilo per huishouden
In een gemiddeld Nederlands huishouden bevindt zich 688 kilo aan grondstoffen. Volgens Jan Vlak, directeur van Stichting OPEN, beschikt Nederland daarmee over een bovengrondse mijn. ‘Dit gaat over vrijwel alle kritieke grondstoffen die we de komende decennia keihard nodig hebben in Europa’, zegt Vlak. ‘Het potentieel is dus enorm.’

De uitdaging is volgens Vlak dat veel van deze stoffen nog altijd moeilijk terug zijn te winnen. ‘Daarom is dit hét moment om te investeren in nieuwe, hoogwaardige recyclingtechnologieën’, aldus de directeur. ‘Uiteindelijk is dat de enige manier om in de toekomst minder afhankelijk te zijn van grondstoffen uit het buitenland. Bovendien bouw je ook een strategische en economische voorsprong op als je over zulke technologie beschikt. Het betaalt zich op termijn dus dubbel en dwars terug.’

Strategische grondstoffenzekerheid
Een circulaire aanpak met meer reparatie, hergebruik en ontwerp voor demontage leidt tot meer grondstoffenbehoud en zorgt voor minder afval. Dat levert volgens het onderzoek een dubbele winst op: minder milieudruk én meer strategische grondstoffenzekerheid. Met name dat laatste is, mede door de nieuwe geopolitieke realiteit in de wereld, actueler dan ooit.

De EU-verordening Kritieke Grondstoffen bepaalt dat ten minste 25 procent van de strategische grondstoffen van de EU in 2030 afkomstig moet zijn uit recycling. Dat doel is nu nog heel ver weg, zo bleek begin februari 2026 uit een bericht van de Europese Rekenkamer.