Het dilemma | Moet het nieuwe kabinet de ISDE inkomensafhankelijk maken?

Er gingen eind vorig jaar stemmen op in de Tweede Kamer; de ISDE zou beter moeten aansluiten op lagere inkomens…
‘Demissionair minister Hermans van Klimaat en Groene Groei reageerde afwijzend. Wij zijn het daarmee eens. Het doel van de ISDE is CO2-reductie. De regeling maakt investeringen in verduurzaming – bijvoorbeeld met een warmtepomp, isolatie of een zonneboiler – rendabel. Er moeten niet te veel dingen door elkaar gaan lopen in beleid.’

De ISDE is niet bedoeld om inkomenspolitiek te bedrijven?
‘Exact, dat zou het allemaal onnodig complex maken. Wij zien naast deze subsidie bijvoorbeeld meer in renteloze leningen voor huishoudens met een kleinere portemonnee. Die mogelijkheid is er ook al voor verzamelinkomens tot 60.000 euro via het Warmtefonds.’

Het is allemaal al goed geregeld in Nederland?
‘De budgetten voor de ISDE en het Warmtefonds zijn vastgelegd tot 2030. Voor daarna is nog niets geregeld. Het is cruciaal voor onze energietransitie dat het nieuwe kabinet nieuwe middelen voor daarna reserveert.’

Maar kan iedereen die dat wil tot die tijd mee dankzij deze subsidies?
‘Die zijn er alleen voor woningeigenaren en niet voor huurders. Er is meer nodig voor mensen die leven in energiearmoede. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat zij kunnen verduurzamen en daarvan profiteren, zowel financieel als in comfort? Dat is een zaak die het nieuwe kabinet absoluut moet adresseren.’

Wat stelt NVDE voor?
‘We lanceerden naar aanleiding van de energiecrisis begin 2023 een plan voor een grootschalige structurele aanpak van de armste wijken in Nederland, meer dan 1,1 miljoen woningen in totaal. Maak die stuk voor stuk in één klap aardgasvrij middels verduurzaming. Ontzorg de bewoners daarbij volledig. Laat ze bij wijze van spreken hun huissleutels inleveren, zet ze een paar weken in een vakantiehuis. Als ze terugkomen is alles geregeld.’

Is dat geen utopie?
‘Dat is het totdat je het doet. Het is juist veel efficiënter dan de huidige praktijk. Bedrijven kunnen in zo’n geval eenvoudig opschalen; snel baantjes trekken door zo’n wijk, tegen lagere kosten. Het maakt ook het werk van de netbeheerders gemakkelijker; ook die hebben behoefte aan meer regie. Energiearmoede wordt zo in een rap tempo teruggedrongen, terwijl er fors op CO2-uitstoot wordt bespaard.’

Hoe haalbaar is dit?
‘Zoals altijd: het draait allemaal om geld. Er zijn miljarden voor nodig. Ecorys deed onderzoek in opdracht van de Nederlandse Vereniging voor Duurzame Energie (NVDE) en TKI Urban Energy. Daaruit bleek dat op deze wijze tegen hetzelfde budget als de regering destijds uittrok voor het energieplafond 1.129.000 gezinnen jaarlijks 1.100 euro op hun energierekening zouden kunnen besparen, en zelfs 1.700 euro bij de energieprijzen van begin 2023. Deze aanpak leidt bovendien tot 2,1 miljoen ton minder uitstoot per jaar.’

Die energieprijzen zijn inmiddels weer fors gedaald.
‘Maar wie zegt dat die niet weer gaan stijgen? Dat is zeker niet ondenkbaar. Wat doen we dan, als de mensen straks weer in groten getale voor het noodloket staan? En loop eens door die wijken met al die verschillende mensen en achtergronden die echt niet zomaar hun weg naar subsidies vanuit RVO of het Warmtefonds vinden. We moeten het hen gemakkelijker maken, ook om onze verduurzamingsagenda voor de gebouwde omgeving te realiseren. Daar is iets radicaals voor nodig.’

NVDE geeft dit plan niet op, maar geld is schaars in Den Haag. Waarom zou de regering dit plan nu wel overnemen?
‘Het idee is goed, kon al rekenen op een welwillend oor. De grote vraag is: waar haal je het geld vandaan? Een mooie optie is daarvoor de laatste inkomsten uit gas van de Noordzee te gebruiken. Dat inzetten voor massale verduurzaming, op een relatief heel simpele manier, zou een heel mooi begin van een gasloos tijdperk markeren. Ik heb goede hoop dat dit ook zo wordt gezien door het nieuwe kabinet.’