Meer gemeenten borgen lokaal eigendom in beleid wind- en zonneparken

Het aantal gemeenten dat lokaal eigendom van wind- en zonne-energieprojecten goed heeft vastgelegd in beleid, is daarmee licht gestegen ten opzichte van 2 jaar geleden. Voor zonne-energie is dat met 5 procent gestegen en voor windenergie zelfs met 6 procent. Dit blijkt uit een actualisatie die het Nationaal Programma Regionale Energiestrategie (NP RES) en Energie Samen, de koepelorganisatie voor energiecoöperaties in Nederland, eind vorig jaar hebben uitgevoerd.

4 van de 12
Het onderzoek bouwt voort op een eerdere peiling uit eind 2023. Deze keer is ook voor het eerst de stand van zaken voor windenergie bij provincies onderzocht. Provincies zijn vaak het bevoegd gezag voor de ontwikkeling van windenergie en spelen daarom een cruciale rol bij het vormgeven van beleid rondom lokaal eigendom. Een derde van de provincies, 4 van de 12, hebben lokaal eigendom goed geborgd in hun windbeleid. Daarnaast zijn 3 provincies momenteel bezig beleid op te stellen voor het streven naar lokaal eigendom.

Sommige gemeenten waren eind 2025 bezig beleid op lokaal eigendom te ontwikkelen. In het onderzoek is alleen beleid meegenomen dat de gemeenteraad of Provinciale Staten al hadden vastgesteld. Dit betekent dat het aantal gemeenten en provincies met vastgesteld beleid voor lokaal eigendom in de komende periode mogelijk verder zal toenemen. Het onderzoek zegt uitsluitend iets over het borgen van lokaal eigendom in beleid en niet over de inspanningen die gemeenten of provincies in de praktijk leveren om projecten in lokaal eigendom te realiseren.

Gerealiseerde projecten
Het onderzoek geeft ook geen beeld van het aantal daadwerkelijk gerealiseerde wind- en zonne-energieprojecten in lokaal eigendom. Die informatie staat in de landelijke monitor Financiële Participatie, die eerder aantoonde dat eind 2024 1,5 procent van het totale Nederlandse zonnepaneelvermogen en 4,9 procent van het wind-op-landvermogen in eigendom was van lokale energiecoöperaties en -gemeenschappen.

Het borgen van lokaal eigendom in beleid is volgens de onderzoekers van groot belang. Alleen als uit vastgesteld beleid duidelijk blijkt welke inspanningen gemeenten en provincies verwachten van projectontwikkelaars om lokaal eigendom te realiseren, kunnen zij die inspanningen ook daadwerkelijk aan partijen opleggen. Dit stelt gemeenten en provincies in staat om te sturen op lokaal eigendom en zorgt ervoor dat ontwikkelaars van meet af aan rekening moeten houden met participatie van de lokale gemeenschap.