Woningcorporaties kunnen 163.000 verduurzamingsmaatregelen niet uitvoeren

De minister heeft deze week 2 brieven aan de Tweede Kamer gestuurd over woningcorporaties: een Kamerbrief over de voortgang van de Nationale Prestatieafspraken (NPA) en een beleidsreactie op het onderzoek ‘De staat van de corporatiesector 2026’ dat uitgevoerd is door de Autoriteit Woningcorporaties.

5,5 procent
Uit dat onderzoek blijkt dat woningcorporaties de afgelopen jaren flinke stappen hebben gezet in de verduurzaming van sociale huurwoningen. In 2025 heeft nog slechts 5,5 procent van de corporatiewoningen een energielabel E, F of G. Het aantal woningen met deze slechte energielabels is gedaald tot minder dan 130.000, bijna de helft van de corporatiewoningen heeft inmiddels minimaal energielabel A.

‘De verduurzaming van het woningcorporatiebezit heeft een positief effect op de energierekening van huurders, het comfort van de woning en de afname van CO2-uitstoot van de gebouwde omgeving’, schrijft Keijzer. In de NPA is als doel gesteld dat er in 2029 geen woningen meer zijn met energielabel E, F of G, met uitzondering van monumenten en Verenigingen van Eigenaren (VvE’s). Brancheorganisatie Aedes verwacht dat in 2029 nog ongeveer 0,13 procent van alle corporatiewoningen, zo’n 30.000 stuks, een slecht energielabel heeft.

Isolatie voorop
De uitgaven aan onderhoud en verbetering lagen in 2025 bijna 65 procent hoger dan 5 jaar eerder. Deze stijging is een stuk groter dan kan worden verklaard door de reguliere bouwkostenstijging, die in dezelfde periode circa 30 procent bedroeg. De hogere uitgaven aan verbeteringen zijn voor een belangrijk deel te verklaren doordat woningcorporaties de afgelopen jaren flink hebben ingezet op de verduurzaming van woningen.

In de NPA 2025-2035 is volgens Keijzer de bewuste keuze gemaakt om de komende jaren in te zetten op de isolatieopgave, zodat deze woningen na 2030 klaar zijn om over te gaan op aardgasvrije warmtebronnen. ‘De opgave om corporatiewoningen aardgasvrij te maken heeft echter vertraging opgelopen, onder meer door de vertraagde invoering van de benodigde wet- en regelgeving. De Wet collectieve warmte treedt later in werking dan bij het afsluiten van de NPA werd verwacht. Hierdoor wordt de deadline voor de gemeentelijke warmteprogramma’s met een jaar uitgesteld naar 31 december 2027.’

Financieel tekort
Uit een actuele financiële doorrekening blijkt dat woningcorporaties tot 2035 19,4 miljard euro tekortkomen om de opgaven van de NPA te kunnen uitvoeren. Door gewijzigde macro-economische omstandigheden en gestegen onderhoudsuitgaven kunnen woningcorporaties de komende jaren in toenemende mate genoodzaakt zijn hun investeringen terug te schroeven.

‘De doorrekening laat zien dat met de beschikbare investeringsruimte tot en met 2034 ruim 43.000 minder sociale huurwoningen worden gebouwd dan afgesproken en dat 163.000 geplande verduurzamingsmaatregelen niet kunnen worden uitgevoerd’, aldus Keijzer.

Proportionaliteit
De Autoriteit Woningcorporaties vraagt in haar rapport aandacht voor de proportionaliteit van wat van corporaties wordt verwacht aan resterende duurzaamheidsmaatregelen, zeker gelet op de benodigde financiële middelen. De toezichthouder wijst erop dat corporatiewoningen vaker vergaand zijn verduurzaamd dan vergelijkbare private huur- en koopwoningen.

‘Kijken naar de proportionaliteit van de voor corporaties resterende verduurzamingsmaatregelen, zoals de Autoriteit Woningcorporaties voorstelt, kan hier deel van uitmaken’, reageert Keijzer.

Volgend kabinet
Het nationale doel is om in 2050 geen CO2-uitstoot meer te hebben in de gebouwde omgeving. In de NPA zijn afspraken gemaakt tussen Aedes, de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en het ministerie over zowel nieuwbouw, betaalbaarheid, leefbaarheid als duurzaamheid. Nu blijkt dat de opgaven en middelen op langere termijn niet meer in balans zijn, zullen volgens de minister nieuwe oplossingen moeten worden gezocht.

Gelet op de demissionaire status van het kabinet is het volgens Keijzer niet meer aan haar om maatregelen te nemen om de balans tussen opgaven en middelen te verbeteren. Een volgend kabinet is aan zet om hierover in gesprek te gaan met de NPA-partijen en om te wegen of, en zo ja, welke stappen richting woningcorporaties worden genomen. Wel is de minister voornemens een onderzoek te starten naar de kostenontwikkelingen in de corporatiesector en welke opties er zijn om deze beter te beheersen.