57 procent stroom vorig jaar duurzaam, 16 petajoule ‘verloren’ door afschakeling

De groei is vergelijkbaar met 2 keer het jaarlijkse energieverbruik van een gemeente als Groningen. Dit had meer kunnen zijn als Nederland in periodes van overschotten de stroom had opgeslagen in plaats van windmolens en zonnepanelen uit te zetten. Daar ging namelijk 16 petajoule aan stroomproductie verloren, tegenover 12 petajoule in 2024. Dit alles blijkt uit de jaarcijfers van Energieopwek.nl.

Wind en zon belangrijkst
Ook dit jaar waren wind en zon de belangrijkste bronnen voor de hernieuwbare energie. De zonne-energieproductie groeide met 17 petajoule, terwijl die van wind licht kromp door een relatief windstil voorjaar. Dat de windproductie desondanks op bijna dezelfde productie uitkwam als vorig jaar, kwam vooral door de windparken op zee die nu allemaal in gebruik zijn.

Ook de bijdrage van warmtepompen zit in de lift. Hun bijdrage aan de hernieuwbare productie steeg met ongeveer 7 petajoule en komt uit op 37 petajoule. Dat is ruim 2 procent van de finale energievraag. Ook de bijstook van biomassa is iets gegroeid met 2 petajoule. Dat komt omdat de kolencentrales die bijstoken vaker werden ingezet. De bijdrage van duurzame transportbrandstoffen is naar verwachting ook fors gegroeid, maar de hoeveelheid hiervan is nu nog niet bekend. Deze bijdrage zit dan ook nog niet in het groeipercentage van 7 procent.

Negatieve prijzen
Het aantal uren dat Nederland meer duurzaam opwekte dan gebruikte groeide verder. Dat vertaalt zich in zeer lage of negatieve day-aheadprijzen voor de producenten. Afhankelijk van de contractuele verplichtingen en subsidievoorwaarden zetten producenten hun windmolens stil of schakelen hun zonnepanelen af op momenten dat er een negatieve energieprijs is. Soms konden producenten hun stroom verder niet kwijt omdat het stroomnet vol was. Het aantal uren met negatieve day-aheadprijzen groeide met ruim 30 procent naar 585 uur. Dat is 7 procent van de tijd.

Met genoeg opslagcapaciteit hadden de windmolens en zonnepanelen kunnen blijven draaien. Kortdurend hadden batterijen dit kunnen opvangen. Bij langdurige overschotten zijn bijvoorbeeld elektrolysers een optie om iets met de overschotten te doen. Om deze ontwikkeling te volgen hanteert Entrance een virtuele elektrolyser. Die kan draaien als de prijs negatief is of ietsje boven de nul zit. De virtuele elektrolyser had in 2025 ruim 1.400 uur kunnen draaien. Dat is ruim 16 procent van het hele jaar.

57 procent groene stroom
Het aandeel van de elektriciteitsvraag dat met groene stroom ingevuld is, lag afgelopen jaar op 57 procent ten opzichte van 54 procent vorig jaar. De elektriciteitsvraag is licht gedaald met 1 procent, terwijl de hoeveelheid duurzaam opgewekte stroom groeide met 3 procent. Het aandeel had op 60 procent kunnen uitkomen als de zonnepanelen en molens niet waren uitgezet, maar hun stroom hadden kunnen opslaan om later alsnog aan het stroomnet te leveren.

Elektrificatie
Het finale energiegebruik in Nederland bestaat uit 3 onderdelen; voor 55 procent uit warmte voor gebouwen en industrie, voor 25 procent uit transport in de vorm van weg- en vliegverkeer en tot slot voor 20 procent uit het stroomverbruik. Door elektrificatie van de industrie, vervoer, koken en verwarmen zal het aandeel elektriciteit groeien.

Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) berekent dat dit in 2030 ongeveer uitkomt op 24 procent van het finale gebruik. Daarvan is dan 75 procent hernieuwbaar. In die berekening zit nog niet de aangekondigde extra 10 gigawatt aan windmolens op zee.