Kabinet deelt zorgen over vertraagde versterking stroomnet Midden-Nederland

Pieter Grinwis (ChristenUnie) had Kamervragen gesteld over het nieuws dat grootschalige uitbreidingsprojecten van het hoogspanningsnet in Utrecht, Gelderland en de Flevopolder jaren vertraging oplopen. De oplevering verschuift van 2029 naar 2033, mogelijk zelfs 2035.

Nieuwe prognoses
Volgens Hermans leidt de vertraging tot aanzienlijke problemen voor economie, woningbouw en energietransitie. Het kabinet zet in op versnelling waar mogelijk en werkt aan een tiental maatregelen die moeten leiden tot meer flexibiliteit of een lagere piekvraag, zodat waar mogelijk partijen aangesloten kunnen blijven worden.

De demissionair minister geeft aan dat netbeheerders momenteel nieuwe prognoses maken. ‘Deze prognoses worden dit najaar opgeleverd. Dan wordt ook inzichtelijk wat de eventuele gevolgen zijn van de vertraging op specifieke andere groepen', aldus de minister.

De gevolgen voor woningbouw zijn complex. Hermans erkent dat netcongestie een ‘urgente uitdaging’ vormt voor nieuwbouwplannen, maar stelt dat de precieze impact moeilijk te bepalen is omdat veel factoren een rol spelen bij de voortgang van bouwprojecten.

Wachtlijst kleinverbruikers
De minister noemt een wachtlijst voor kleinverbruikers ‘onwenselijk’, maar ook voor bedrijven is een wachtlijst niet gewenst.

‘Een wachtlijst is onwenselijk, of dit nu consumenten of grote of kleine bedrijven treft, maar kan in een situatie van netcongestie noodzakelijk zijn om het elektriciteitsnet overeind te houden. Indien er niet voldoende ruimte is om iedereen aan te sluiten, wordt een wachtrij ingesteld en geeft het maatschappelijk prioriteringskader van de ACM aan welke categorieën prioriteit hebben. Hiermee worden de partijen met het grootste algemeen belang als eerste aangesloten op de ruimte die er nog beschikbaar is of beschikbaar komt.’

Locatieproblemen hoogspanningsstations
Het vinden van geschikte locaties voor nieuwe hoogspanningsstations blijkt lastig door schaarse ruimte en concurrerende ruimteclaims. ‘Het is belangrijk dat er snel duidelijkheid komt over het bevoegd gezag voor de locatiekeuze en wie daarmee de verantwoordelijkheid neemt voor de keuze’, aldus Hermans.

Het kabinet presenteerde in april een maatregelenpakket in de Kamerbrief ‘Sneller uitbreiden elektriciteitsnet’ en werkt aan de Nota Ruimte die binnenkort in ontwerpvorm verschijnt. ‘Alle noodzakelijke ruimtelijke opgaven op het gebied van netverzwaring van het 220- en 380-kilovoltnetwerk worden op basis van het Programma EnergieHoofdstructuur (PEH) opgenomen in de Nota Ruimte. Voor de lagere netvlakken geldt dat de Nota Ruimte ruimtelijke principes zal meegeven voor de ontwikkeling van het regionale en lokale energiesysteem, maar dat de medeoverheden hiervoor in eerste plaats bevoegd gezag zijn.

Strategische grondverwerving
Voor versnelling van elektriciteitsprojecten is eerder zicht op ruimtelijke keuzes noodzakelijk. De minister meldt dat netbeheerder TenneT al mogelijkheden heeft tot strategische grondverwerving. Naast deze privaatrechtelijke route kan ook proactief ruimte gereserveerd worden voor energiefuncties via publiekrechtelijke weg.

Gemeentelijk voorkeursrecht bij grondaankoop wordt voor laagspanningsinfrastructuur zelden toegepast, omdat het vaak openbare ruimte betreft die al in gemeentelijk bezit is. Voor midden- en hoogspanningsprojecten wordt dit instrument vaker ingezet om grondspeculatie te voorkomen.

Minister Hermans gaat dit najaar de Kamer informeren over de voortgang van het wetgevingsprogramma. Dan worden ook de beoogde inwerkingtredingsdata bekendgemaakt van maatregelen om het stroomnet sneller te verzwaren.