PBL: arbeidsmarktknelpunten energietransitie het grootst in Zeeland, Drenthe en Limburg

Dat concluderen onderzoekers van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Het PBL heeft samen met het Researchcentrum voor Opleiding en de Arbeidsmarkt (ROA) een model ontwikkeld dat voor 5 jaar vooruit laat zien waar knelpunten op de arbeidsmarkt kunnen ontstaan bij de uitvoering van het klimaatbeleid. De inzichten uit het model moeten werkgevers, opleiders en de overheid helpen om te zien waar bijsturing nodig is om te voorkomen dat arbeidsmarktknelpunten het halen van het klimaatdoel belemmeren.

Bachelor- en masterniveau
Een belangrijke randvoorwaarde voor het behalen van de Nederlandse klimaatdoelen is dat er voldoende geschikte arbeidskrachten beschikbaar zijn. De uitstoot van broeikasgassen kan alleen afdoende omlaag wanneer er genoeg zonnepanelen, windparken, laadpalen en andere energiezuinige apparaten geïnstalleerd worden.

Uit de analyse met het PBL-ROA-model blijkt dat er vooral een tekort is aan technici op bachelor- en masterniveau, naast technici en ambachtslieden op mbo-niveau.

Provincies
In de provincies Zeeland, Drenthe en Limburg kunnen de knelpunten voor de techniek- en ambachtsberoepen aanzienlijk groter uitvallen dan het nationaal gemiddelde. De onderzoekers hierover: ‘Door klimaatbeleid nemen in die regio’s de investeringen relatief gezien sterk toe. Omdat in die regio’s het aanbod van personen met zo’n opleidingsachtergrond beperkt is, zal het de daar gevestigde bedrijven veel moeite kosten om de ontstane baanopeningen ook te vervullen. De bedrijven kunnen slechts beperkt gebruikmaken van het aanbod uit andere regio’s, omdat weinig mensen in Nederland bereid en in staat zijn om dagelijks ver te reizen tussen hun woon- en werklocatie of om naar een andere regio te verhuizen. ‘

Zonnepanelen
Het PBL-ROA-model bestrijkt de volle breedte van de arbeidsmarkt, dus alle sectoren in de economie. De onderzoekers concluderen dat de grootste knelpunten voor het uitvoeren van het klimaatbeleid worden verwacht voor techniekberoepen op hoger onderwijsniveau zoals ingenieurs en architecten en in iets mindere mate voor techniek- en ambachtsberoepen op mbo-niveau. ‘Er is veel behoefte aan machinemonteurs, metaalbewerkers, constructiewerkers en ingenieurs’, duidt PBL-onderzoeker Anet Weterings. ‘Vooral voor de ingenieurs is er een probleem. De verwachte behoefte aan deze arbeidskrachten is nu al veel groter dan het aanbod, blijkt uit onze analyse. Er is dus actie nodig om te zorgen dat het tekort aan kundig personeel geen belemmering vormt voor het behalen van het klimaatdoel van 2030.’

‘Er is niet alleen vraag naar technisch personeel vanuit de technische sectoren, maar ook vanuit andere sectoren’, vertelt Jessie Bakens, onderzoeker bij het ROA. ‘Bovendien kan er door verschuivingen in investeringen als gevolg van het klimaatbeleid minder vraag komen naar personeel in andere sectoren. Zo zullen huishoudens die zonnepanelen aanschaffen dat jaar misschien minder besteden aan uit eten gaan, wat gevolgen kan hebben voor de horeca. Het meewegen van de economische samenhangen tussen sectoren en regio’s maakt ons model uniek. Dit helpt om te voorkomen dat de gevolgen van het klimaatbeleid voor de arbeidsmarkt onderschat worden – een belangrijke functie van het model.’