Erasmus School of Economics: ‘Hernieuwbare energie moet handicap van inflexibiliteit overwinnen’

Die conclusie trekt promovendus Cristian Stet van de Erasmus School of Economics (ESE). Als de flexibiliteit niet gevonden wordt, dreigt het elektriciteitsnet volgens hem verzadigd te raken en kan het verdienmodel van groene stroom verloren gaan.

Businesscase verloren
‘We willen stabiele marktprijzen en niet dat ze dagelijks de pan uitrijzen en kelderen. De sleutel daartoe is meer flexibiliteit’, stelt Stet.

In zijn proefschrift beschrijft Stet hoe hernieuwbare-energiebronnen het steeds moeilijker maken om vraag en aanbod op elkaar af te stemmen en zo het net in evenwicht te houden. Dat verklaart waarom er zelfs in perioden met hoge (gemiddelde) stroomprijzen nog steeds momenten zijn met negatieve prijzen, meestal wanneer wind- en zonne-energie overvloedig aanwezig zijn. Als meer duurzame energie leidt tot lagere gemiddelde stroomprijzen, brengt dat volgens de onderzoeker een nieuw probleem met zich mee: ‘Je zou kunnen denken "wat is er mis met lage prijzen", maar wie gaat er investeren in duurzame energie als het risico bestaat dat de businesscase verloren gaat?’

2 manieren
‘Hoe meer hernieuwbare energie we toevoegen, hoe afhankelijker we worden van de weersomstandigheden en hoe flexibeler de markt moet worden’, vervolgt Stet. Anders lopen we het risico een grens te bereiken die de energietransitie afremt. Die inflexibiliteit is vaak nog een handicap die we moeten overwinnen.’

In zijn proefschrift noemt Stet 2 manieren om de elektriciteitsmarkten flexibeler te maken. De eerste optie is technisch van aard en heeft te maken met het opslaan van elektriciteit in geval van pieken in de productie, bijvoorbeeld via batterijen of door elektriciteit om te zetten in waterstof dat als brandstof kan worden gebruikt of weer kan worden omgezet in elektriciteit. De tweede benadering heeft te maken met het veranderen van de ‘demand response’. In dit geval is het de bedoeling de vraag naar elektriciteit het aanbod te laten volgen. Stet: ‘Je kunt denken aan een kantoorgebouw dat energieslurpende koelsystemen heeft en kosten kan besparen door het systeem te laten draaien op momenten dat de vraag en de prijs lager zijn.’

Flexibiliteitsleveranciers
Voor de onderzoeker is het goede nieuws dat de zich ontwikkelende elektriciteitsmarkten veel kansen brengen voor wat hij ‘flexibiliteitsleveranciers’ noemt, omdat het bieden van flexibiliteit een businessmodel wordt. ‘Des te grilliger de elektriciteitsprijzen zijn, hoe beter de vooruitzichten voor aanbieders van flexibiliteit. Een eenvoudig voorbeeld is het toestaan van elektriciteitscontracten die de marktprijs real-time volgen, wat vaak niet het geval is.’

De wetenschapper impliceert niet dat iedereen wasmachines moeten laten draaien wanneer de prijzen laag zijn, maar voor grootverbruikers kan dit interessant zijn. ‘Anders zou het kantoorgebouw uit het voorbeeld geen stimulans hebben om het koelsysteem te laten draaien bij een hoog aanbod van hernieuwbare energie.’

Maar de elektriciteitsmarkten zijn complex, ook op korte termijn. Elke dag maken de marktdeelnemers afspraken over een prijs voor elk uur van de volgende dag op basis van verschillende modellen, waarin ook de weersomstandigheden zijn opgenomen. Hier is volgens Stet nog veel winst te behalen. ‘Het is belangrijk te begrijpen hoe weersafhankelijke hernieuwbare-energiebronnen de elektriciteitsmarkten en hun flexibiliteitsbehoeften veranderen. Op die manier kunnen we een businesscase bouwen voor aanbieders van flexibiliteit.’