Kadaster: 63 procent zonneparken ligt op agrarische grond, een derde zonneweides op overheidsgrond

Dat blijkt uit het onderzoek van het Kadaster naar zonneparken. Het Kadaster is – als de wettelijk aangewezen partij die onder meer de registratie verzorgt van wie de eigenaren van gronden, woningen en andere gebouwen zijn – dé bron van informatie over eigendom en gebruik van vastgoed en ruimte in Nederland. De informatie is grotendeels openbaar en beschikbaar.

Verdriedubbeling op komst
Het Kadaster heeft 10 feiten vastgesteld naar aanleiding van zijn onderzoek. De eerste, voor de hand liggende, conclusie is dat het aantal zonneparken in de afgelopen 2 jaar explosief is gegroeid. Er zijn volgens het Kadaster bijna 100 grondgebonden zonneparken aangelegd en dit aantal groeit snel. De eerste zonneparken werden in 2011 aangelegd, maar vooral de afgelopen 2 jaar is een explosieve groei te zien. Meer dan de helft van de Nederlandse zonneparken is in deze periode gerealiseerd. Kijkend naar het aantal toegewezen subsidies neemt het aantal zonneparken de komende jaren alleen maar verder toe. Het Kadaster verwacht binnen 4 jaar een verdriedubbeling van de huidige oppervlakte.

Steeds groter, 25 procent oppervlakte Schiermonnikoog
Het tweede feit dat het Kadaster presenteert, is dat zonneparken steeds groter worden. De eerste zonneparken waren gemiddeld 2 hectare groot. In 2019 zijn zonneparken inmiddels gemiddeld 20 hectare groot.

Ten derde vormen alle Nederlandse zonneparken bij elkaar 25 procent van de oppervlakte van Schiermonnikoog. In totaal ligt er volgens de cijfers van het Kadaster per eind 2019 nu zo’n 900 hectare aan zonneparken in Nederland. Dat is 0,02 procent van de totale oppervlakte van Nederland en ongeveer even groot als 25 procent van Schiermonnikoog.

Concentratie in Groningen en Noord-Brabant
Verder stelt het Kadaster dat Nederlandse zonneparken vooral in de provincies Groningen en Noord-Brabant liggen. Zonneparken liggen dus niet gelijkmatig verspreid over Nederland. 25 procent van de totale oppervlakte ligt in de provincie Groningen. Op de tweede plaats staat de provincie Noord-Brabant. In de provincies Limburg, Zuid-Holland en Utrecht zijn nog nauwelijks zonneparken aangelegd.

Niet alleen de goedkoopste gronden
63 procent van de oppervlakte van zonneparken ligt dus op agrarische grond. Het overige deel ligt op grond met een andere functie, zoals voormalige vuilstortplaatsen en grond op bedrijventerreinen.

Zonneparken liggen daarbij echter niet alleen op de goedkoopste gronden. Landbouwgrond kost volgens het Kadaster gemiddeld 59.930 euro per hectare. Landelijk staat twee derde van de zonneparken op landbouwgrond die goedkoper is dan dit gemiddelde, een derde staat op duurdere grond. De gemiddelde grondprijs verschilt echter per landsdeel en ook binnen de landsdelen zien we grote prijsverschillen. Bínnen de landsdelen liggen de meeste zonneparken in duurdere gebieden; de agrarische grondprijs is daar hoger dan het gemiddelde van dat landsdeel. In Oost-Nederland geldt dat voor bijna 60 procent van de zonneparken. In Noord- en West-Nederland liggen deze nog hoger. Voor Zuid-Nederland geldt het zelfs voor alle zonneparken.

Het zevende feit dat het Kadaster presenteert, is dat een derde van de zonneparken op grond van gemeenten en waterschappen ligt. Het overige deel is aangelegd op grond van particulieren en bv’s. Het aandeel zonneparken op overheidsgrond kan de komende jaren groeien, aangezien de rijksoverheid eigen grond wil inzetten om duurzame energie op te wekken.

Grote verschillen in pacht
Het gebruik van de grond onder zonneparken wordt volgens het Kadaster vastgelegd in erfpacht- of opstalrechten. De organisatie ziet dat voor het gebruik van de grond onder zonneparken vaak erfpacht- of opstalrechten worden gevestigd. Vaak hebben deze rechten een looptijd van 25 jaar. In een klein aantal gevallen worden contracten voor 30 tot 35 jaar afgesloten.

De jaarlijkse vergoeding aan grondeigenaren om agrarische grond te gebruiken voor zonnepanelen ligt een stuk hoger dan vergoedingen voor gewoon agrarisch grondgebruik. De jaarlijkse vergoedingen voor zonneparken ligt volgens het Kadaster op gemiddeld 3.300 euro per hectare. Dit is berekend op basis van akten-onderzoek van opstal- en erfpachtconstructies voor zonneparken. De prijsverschillen per contract zijn groot; van enkele honderden euro’s per hectare per jaar tot boven de 5.000 euro per hectare per jaar.

90 procent op het zuiden gericht
Tot slot concludeert het kadaster in zijn onderzoek dat bij bijna 90 procent van de zonneparken de zonnepanelen op het zuiden georiënteerd zijn. 12 procent van de zonneparken kent een oost-westopstelling waarbij er volgens het kadaster geen ruimte tussen de rijen is, waardoor er minder ondergroei van kruiden en grassen mogelijk zou zijn.

In zijn onderzoek heeft het Kadaster op basis van luchtfoto’s gekeken waar zonneparken liggen, hoe groot ze zijn en hoe de oriëntatie is. Daarna is op basis van de eigendomsinformatie gekeken van wie de grond is en of erfpacht- of opstalrechten aanwezig zijn. Met behulp van andere bronnen zijn het startjaar en het vermogen toegevoegd, om zo tot een gedetailleerd overzicht van zonneparken in Nederland te komen.