Utrecht: bedrijfspanden en woningcorporaties blijven achter met uitrol zonnepanelen

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Utrecht heeft het beleid ‘Meer daken met zonnepanelen, hoe doen we dat? Zon op dak aanpak 2019-2022’ vastgesteld. Coalitiepartijen GroenLinks, D66 en ChristenUnie geven hiermee invulling aan de ambitie om in 2025 op 20 procent van de daken zonnepanelen te hebben.

13 procent heeft al zonnepanelen
Bij een benutting van 10 procent van de daken wordt in ongeveer 1 procent van de Utrechtse energievraag voorzien. Zonnevelden zijn volgens het bestuur daarom óók nodig om de doelstelling te behalen. Daarom ondersteunt de gemeente zowel de ontwikkeling van een aantal zonneveldlocaties als de benutting van daken. Op regionaal niveau wordt met andere gemeenten de inzet van grootschalige duurzame opwek voor 2030 bepaald, waaronder grootschalige zon-op-dakprojecten en zonnevelden.

In mei 2019 lagen op 13 procent van alle daken zonnepanelen. Dit percentage is bepaald op basis van een nieuwe monitoringmethode. Deze methode analyseert luchtfoto’s op de aanwezigheid van zonnepanelen en gebruikt gemeentelijke en openbare databronnen. Met deze methode wordt de voortgang van zon op dak jaarlijks gemonitord. De daken die door nieuwbouw worden toegevoegd, zijn onderdeel van de monitoring. Voorheen waren de monitoringcijfers gebaseerd op publicaties van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Bedrijfspanden blijven achter
De gemeente constateert dat zonnepanelen bij bedrijfspanden (8,3 procent) en sociale huurwoningen (5,8 procent) achterblijven in vergelijking met andere doelgroepen. Particuliere koopwoningen (15,4 procent), sportvastgoed (18,2 procent), gemeentelijk vastgoed (19,2 procent) en onderwijsvastgoed (20,1 procent) hebben hogere percentages zon op dak.

Omdat de voorgaande aanpakken van de gemeente het aantal daken met zonnepanelen hebben verhoogd, worden de bestaande ‘doelgroepgerichte’ aanpakken doorgezet en bijeengebracht in 1 aanpak. Wat nieuw aan de aanpak is, is dat een groot deel van de inzet zich richt op verhuurders en huurders van sociale huurwoningen en bedrijfspanden.

Woningcorporaties ondersteunen
De gemeente gaat woningcorporaties ondersteunen zodat meer huurders gebruik gaan maken van het aanbod van corporaties. Voor particuliere huiseigenaren en VvE’s wordt zon op dak onder de aandacht gebracht op het online-energieloket jouwhuisslimmer.nl. Vanuit dat loket zullen onder andere collectieve inkoopacties ondersteund worden.

Via het netwerk van ondernemers en in samenwerking met voorlopers gaat de gemeente haar ‘zon op bedrijfsdaken’-aanbod sterker onder de aandacht brengen. Een andere belemmering bij bedrijfspanden is het ontbreken van overeenstemming tussen verhuurder en huurder. Voornamelijk internationaal georiënteerde vastgoedbeleggers zijn lastig te mobiliseren voor zon op dak. De gemeente gaat daarom verkennen hoe zij nationale vastgoedbeheerders en -adviseurs kan betrekken bij haar aanbod.

Ook collectieve initiatieven die geen dak in eigendom hebben, zijn een belangrijke doelgroep voor de gemeente. De gemeente is in gesprek met collectieve initiatieven, waaronder Buurtstroom, over het uitbreiden van het aantal collectieve zon-installaties op gemeentelijke gebouwen, buiten haar kernvastgoed. Op basis van een shortlist met potentiële locaties worden de mogelijkheden voor participatie en samenwerking geconcretiseerd. Daarnaast matcht de gemeente bij potentiële projecten de desbetreffende dakeigenaren met lokale initiatieven en ondersteunt zij bij de werving van deelnemers via de subsidieregeling collectieve zonprojecten. Verder blijft de gemeente inzetten op zon op dak bij onderwijs- en sportvastgoed dat in haar eigendom is.

Vertraging bij grondgebonden zonnevelden
Binnen de gemeentegrenzen heeft Utrecht niet zonder meer vrije locaties beschikbaar voor zonnevelden. In 2016 is daarom een lijst met 18 locaties opgesteld waar mogelijk zonnevelden aangelegd kunnen worden. Deze informatie is destijds openbaar gemaakt als stimulans voor gebouw- en grondeigenaren. Vervolgens zijn voor 3 gemeentelijke grondlocaties projecten gestart voor de mogelijke ontwikkeling van zonnevelden, namelijk: de geluidswal A12 Veldhuizen, Meijerwetering en de Haarrijnse Plas.

Aanvullend daarop is het project energielandschap Reijnenburg en Reijerscop gestart. ‘We zijn bij de 3 zonneveldprojecten diverse knelpunten tegengekomen’, aldus het bestuurscollege. ‘Dit levert ons veel leerervaringen op, maar leidt helaas ook tot vertraging van de projecten. Voor de geluidswal A12 is het proces voor wijziging bestemmingsplan gestart. Hierbij kwamen vragen aan de orde die niet beantwoord kunnen worden zonder dat er sprake is van een concreet initiatief. Daarom is ervoor gekozen om eerst een tender uit te zetten voor een initiatiefnemer en daarna de procedure te doorlopen voor wijziging van het bestemmingsplan. Bij onze grondpositie bij de Meijerwetering is de belemmerende factor diverse kabels en leidingen. Het kost veel tijd om medewerking te krijgen van de eigenaren van deze kabels en leidingen. Op dit moment wordt een systeem van verrijdbare zonnepanelen getest. Als deze opstelling acceptabel is voor de eigenaren van de kabels en leidingen, dan kan de planologische bestemming aangepast worden en kan de grond door de gemeente verhuurd worden aan de initiatiefnemer (Energie-U).’

Haarrijn energieneutraal
De gemeente wil verder de nieuwbouwwijk Haarrijn energieneutraal ontwikkelen. Naast het uitgangspunt dat alle geschikte daken van de nieuwbouw worden uitgerust met zonnepanelen, is aanvullende elektriciteitsopwekking nodig om Haarrijn energieneutraal te kunnen maken. Hiervoor wordt momenteel de haalbaarheid van het project zonne-energie-eilanden op de Haarrijnseplas onderzocht.

Wanneer dit haalbaar blijkt zal dit in het, in voorbereiding zijnde, bestemmingsplan worden opgenomen als energie op de Haarrijnseplas. Het haalbaarheidsonderzoek is in de afrondende fase en zal eind dit jaar of begin volgend jaar voorgelegd worden aan de gemeenteraad. In dit onderzoek wordt bezien onder welke voorwaarden een zonneveld samengaat met de ecologische doelstellingen voor de gebiedsontwikkeling rond en op de Haarrijnseplas.

Voor het energielandschap Rijnenburg en Reijerscop is in april dit jaar een conceptvoorstel gepresenteerd en voor consultatie voorgelegd aan onder andere de buurgemeenten. Een definitief voorstel wordt op dit moment voorbereid. In Rijnenburg bevinden zich ook enkele grondposities van de gemeente, waarvan de Nedereindse Plas de grootste is.