College van Rijksadviseurs pleit voor energieopslag in voormalige staatsmijnen

Het College van Rijksadviseurs adviseert het Rijk over ruimtelijke kwaliteit. Het college bestaat uit Rijksbouwmeester Floris Alkemade en Rijksadviseurs voor de fysieke leefomgeving Berno Strootman en Daan Zandbelt. Met het rapport ‘Via Parijs, een ontwerpverkenning naar een klimaatneutraal Nederland’ adviseert het college om bij het kiezen van maatregelen niet alleen te kijken naar het verminderen van de CO2-uitstoot, maar te kiezen voor maatregelen die op de lange termijn en vanuit integraal afgewogen keuzen maximaal bijdragen aan de omgevingskwaliteit. In ‘Via Parijs’ wordt de energietransitie verbonden met andere opgaven, zoals het verduurzamen van de landbouw, de woningbouwopgave en met de bestaande kwaliteiten van ons land.

Aandacht voor energieopslag
In het advies ‘Via Parijs’ is ook uitgebreid aandacht voor energieopslag. ‘Energieopslag speelt een essentiële rol in de energietransitie, om piekvraag en -aanbod van stroom op te vangen en daarmee het elektriciteitsnet te ontlasten’, schrijven de Rijksadviseurs. ‘Een land dat grotendeels op hernieuwbare energie draait, moet maatregelen nemen om de periodiciteit van duurzame-energiebronnen het hoofd te bieden. Piekcapaciteit en buffers zijn systeemeisen die beter grootschalig te organiseren zijn en zijn dus goed te combineren met grootschalige opwek.’

De industriële clusters langs de kust kunnen volgens het college een rol vervullen door elektriciteit om te zetten in waterstof. Bestaande elektriciteitscentrales kunnen worden omgevormd naar ‘noodaggregaten’ waar door middel van waterstof of biomassa elektriciteit wordt opgewekt. Het uitbreiden van zogenoemde zee-interconnectoren tussen de elektriciteitsnetten van de landen rond de Noordzee draagt volgens de adviseurs bij aan de robuustheid van de Noordwest-Europese netten. ‘Elektriciteit kan zowel op grote als kleine schaal worden opgeslagen in batterijen’, vervolgt het advies. ‘Echter, tot op heden hebben de meeste batterijen een vervuilende impact.'

Waterkrachtcentrale in oude staatsmijnen
Het oppompen van water en uit het verval daarvan weer elektriciteit opwekken is volgens de adviseurs een efficiënte techniek om een overschot aan geproduceerde elektriciteit op te slaan. ‘Wij hebben in Nederland alleen geen hoge bergen of stuwmeren. Er is echter nog een andere manier. De voormalige staatsmijnen in Limburg kunnen een rol vervullen als waterkrachtcentrale. De oude mijnen worden uitgerust met turbines aan de voet van de mijnschachten, die energie opwekken als er een tekort is aan wind- en zonne-energie. Het water wordt opgepompt met behulp van overtollige duurzame energie. Bij een tekort aan die groene stroom stort het water via de schachten de diepte in naar de turbines. De aanwezige hoogspanningsstations en verdichting in het elektriciteitsnetwerk door de chemische industrie van Chemelot bieden kansen om hier elektriciteit op te slaan. De relicten van een historisch energielandschap kunnen zo onderdeel worden van het energiesysteem van de toekomst.’